Σαν σήμερα πριν από 557 έτη, διεξήχθει μία εκ των μεγαλυτέρων πολιορκιών της στρατιωτικής ιστορίας, αυτή του Βυζαντίου. Την εποχή εκείνη ο φανατικός Μωάμεθ, έχοντας λάβει την εξουσία από τον πατέρα του Μουράτ, θέλησε να μείνει στην ιστορία κάνοντας ένα μεγάλο στρατιωτικό άθλο. Αυτός δεν ήταν άλλος από την επέκτασή του προς την Ευρώπη με πρώτο όμως σκοπό την κατάλυση, της παρακμάζουσας εδώ και χρόνια Βυζαντινής ή κατά πολλούς Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Όμως τα αίτια της πτώσεως του Βυζαντίου δεν αφορούσαν μόνο εξωτερικούς παράγοντες (Οθωμανούς) αλλά και εσωτερικούς! Για την κατανόηση πλήρως του θλιβερού αυτού σκηνικού, πρέπει να ανατρέξουμε στα ιστορικά γεγονότα των προηγουμένων αιώνων, του δραματικού Μεσσαίωνα.

Το Βυζάντιο ήταν ανέκαθεν Ελληνική πόλη η οποία είχε ιδρυθεί εκ του Βύζαντος του Μεγαρέως. Η γεωγραφική της θέση είναι κομβική, αφού χωρίζει την Ευρώπη από την Ασιατική ήπειρο. Το + 324 ο Κωνσταντίνος ο "Μέγας" παίρνει αιφνίδια την απόφαση να μεταφέρει την πρωτεύουσα του Ρωμαϊκού κράτους στο Βυζάντιο μετονομάζοντάς την σε Κωνσταντινούπολη. Οι λόγοι ακόμα και σήμερα παραμένουν άγνωστοι, όμως η γεωγραφική τοποθεσία της πόλης, οι εξ΄ ανατολών κίνδυνοι, σε συνάρτηση με τα πολιτικο - θρησκευτικά δρώμενα της αυτοκρατορίας σίγουρα έπαιξαν μεγάλο ρόλο. Μην λησμονούμε ότι ο χριστιανισμός εκείνη την εποχή έχει ήδη επικρατήσει ως δόγμα και προσπαθεί να εξαλείψει κάθε μορφή αίρεσης που παρουσιάζεται, ιδίως στα νοτιοανατολικά της αυτοκρατορίας!

Ο θρησκευτικός φανατισμός που καλλιεργείται στους κόλπους της, είναι πλέον σήμα κατατεθέν της εποχής, αφού όλοι οι πόλεμοι γινόντουσαν εις το όνομα “Θεού”. Η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, βάση υπολογισμών περιελάμβανε περίπου εξήντα πέντε εκατομμύρια πληθυσμό, διαφορετικών πάντα εθνοτήτων (Έλληνες, Αρμένιοι, Ούγγροι, Ιλλύριοι, Εβραίοι, Αιγύπτιοι, Σλάβοι...). Χτίστηκε δηλαδή στο να κυβερνά όλο αυτό το ποίμνιο υπό την σκέπη του χριστιανισμού. Εμφανίζεται λοιπόν δειλά δειλά η προσπάθεια παγκοσμιοποίησης των εθνών βάση της θρησκείας! Το όνομα Έλληνας έχει απαγορευτεί διότι είναι συνώνυμο με το ειδωλολάτρης και τα όποια “εθνικά” πιστεύω διώκονται δια ροπάλου και ξιφολόγχης! Έτσι λοιπόν καταλαβαίνουμε για ποιο λόγο, ορθώς κατ΄ εμέ, ονομάζεται Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και όχι Βυζαντινή - Ελληνική, όπως προσπάθησε να οικιοποιηθεί ο Παπαρηγόπουλος (με τις ευλογίες του Παλατιού) και τα σχολικά εγχειρίδια. Η περίοδος ως το 1054 κύλησε στην ένταση. Οι κατακτητικοί πόλεμοι, οι ίντριγκες και οι προσπάθειες εκκαθάρισης μη χριστιανικών πληθυσμών συνεχίζονταν αδιάκοπα. Η προσπάθεια ένωσης των πληθυσμών βάση θρησκευτικών πεποιθήσεων, άρχιζε πλέον να κλονίζεται από τις διαφορετικές εθνολογικά φυλές. Λόγω και των θρησκευτικών συμφερόντων των ιεραρχών υπάρχει σιγά σιγά η αποξένωση των χριστιανών του δυτικού κόσμου με του ανατολικού, με κορύφωση το σχίσμα που συνέβη το 1054. Το μίσος πλέον των δυο “χριστιανικών κόσμων” ολοένα και αυξανόταν! Ένα νέο λάθος συντελείτε από τον Ρωμανό Δ΄ μια δεκαετία περίπου μετά, όπου στο πλάισιο προσπάθειάς του να ανασυγκροτήσει τον στρατό, προσλαμβάνει 100.000 μισθοφόρους Τούρκους, Σλάβους, Γότθους και τους εγκαθιστά στην ευρύτερη περιοχή!

Η πρώτη κατάληψη του Βυζαντίου δεν έγινε τελικά από τον Μωάμεθ τον πορθητή, αλλά συνέβη το 1204 από τους σταυροφόρους! Προηγουμένως είχε λάβει χώρα η τέταρτη σταυροφορία με τις ευλογίες του Πάπα Ινοκέντιου του Γ΄. Μετά την επιστροφή από τους "αγίους τόπους”, σχεδιάστηκε και συνεχίσθηκε η σταυροφορία εναντίον του Βυζαντίου, όπου σάραντα χιλιάδες πολεμιστές αποτελούμενοι από Ενετούς, Φράγκους κ.α κατέλαβαν και λεηλάτησαν φρικτά την πόλη. Χαρακτηριστικά είναι τα αποσπάσματα του ιππότη Ροβέρτου του Κλαρί. Σημειώνει ότι ο “Θεός” τους βοήθησε να ανέβουν στα τείχη, να καταλάβουν πύργους, τα οποία φρουρούσαν Άγγλοι, Δανοί και Έλληνες, ενώ εξυμνεί και τις πολεμικές ανδραγαθείες ενός κληρικού του Αλώμ! Και όμως η πρώτη αυτή κατάληψη πέρασε στα ψιλά γράμματα της ιστορίας... Μήπως διότι έγινε από χριστιανούς σε χριστιανούς...;

Η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία αποδυναμώνεται και αρχίζει να χάνει εδάφη. Πλέον από το 1440 έχει απωλέσει όλες τις επαρχίες της διατηρώντας μόνο το βασίλειο του μοριά. Εγκατέλειψε στο έλεος των βαρβαρικών φυλών τους κατοίκους (Έλληνες σε μεγάλο βαθμό) σε Μ. Ασία, και Ελλάδα. Όσοι δεν εναντιώθηκαν τους συμπεριφέρθηκαν καλά οι Οθωμανοί, όσοι όμως αντιστάθηκαν τους εξόντωσαν. Η σφαγή της Θεσσαλονίκης το 1430 είναι χαρακτηριστική!!! Ο λαός έχει χωριστεί σε ανθενωτικούς και ενωτικούς και τα μίση καλά κρατούν. Άλλωστε πολλοί πλέον έλεγαν (Νοταράς, Σχολάριος) καλύτερα να έχουν αφέντη τον Τούρκο παρά τον Πάπα! Ακόμα έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο να ασπάζονται ολοένα και περισσότεροι πολίτες τον μοναχισμό, αγνοώντας την υποχρέωσή τους να υπηρετήσουν! Οι πηγές είναι λίγο πολύ γνωστές για το πως διεξήχθει η πολιορκία και μπορούμε να ανατρέξουμε σε πολλά κείμενα για τις λεπτομέριες της μάχης. Ο μωάμεθ έστειλε στρατιώτες στην Πελοπόννησο ώστε να εμποδίσουν την όποια βοήθεια από ξηράς. Συγχρόνως έφτιαξε το κάστρο Ρουμελή χισάρ στον Εύξεινο Πόντο και απέκοψε την από εκεί βοήθεια μέσω θαλάσσης. Και όμως ακόμα και εκείνη την ώρα λαϊκοι και ιεράρχες συμβούλευαν τον αυτοκράτορα να μην κάνει επίθεση στο υπό ανέγερση κάστρο... Πολυάριθμο στρατό έφερε (υπολογίζεται από 160.000 - 250.000), όπως και βλητικές μηχανές και τηλεβόλα! Το ναυτικό του αριθμούσε περίπου τα 400 πλοία όπου απέκλεισε κάθε δίοδο. Στην αντίθετη όχθη, στο Βυζάντιο ο στρατός αριθμούσε μόνο σε 7.000 άντρες συμπεριλαμβανομένων των 2.000 Γενοβέζων που είχαν έρθει προς ενίσχυση. Με μεγάλη πίκρα κοίταξε ο αυτοκράτορας την καταγραφή της πόλης, καταλαβαίνοντας ότι αποχώρησαν από την πόλη πολλοί... Οι μάχες από τις αρχές Απρίλη του 1453 ήταν επικές! Πολλά τα στρατιωτικά σχέδια του Μωάμεθ που όμως αποκρούονταν από τους αμυνομένους. Η πολιορκία, τους είχε εξασθενίσει οικονομικά αναγκάζοντας τον αυτοκράτορα να ζητήσει δάνειο από τους ιεράρχες! Έτσι πήρε διάφορα χρυσά αντικείμενα της Εκκλησίας ώστε να πληρώσει τον στρατό. Τελικά μετά και από τον τραυματισμό του Γενοβίτη αρχηγού Ιουστινιάνη, ο οποίος εγκατέλειψε την μάχη, δημιουργήθηκε αμυντικό κενό κι έπεσαν τα κάστρα. Οι σκηνές μετά την είσοδο των οθωμανών είναι ανατριχιαστικές. Πολύς κόσμος δεινοπάθησε, αναρίθμητα πλούτη κατέσχεσαν και ο ίδιος ο σουλτάνος έμεινε με την απορία, πως με τόσα πλούτη δεν έφτιαξαν ικανό αριθμό στρατού...; Μήπως τελικά οι εύποροι και οι ιεράρχες δεν τα έδιναν παρ’ όλη την επικείμενη ήττα;

Όπως παραθέσαμε τα γεγονότα, συνάμα με το οπτικοακουστικό υλικό καταλαβαίνουμε ότι η πτώση της πόλης του Βυζαντίου ήταν απλά θέμα χρόνου... Η αυτοκρατορία είχε διαλυθεί, η πόλη είχε διαβρωθεί εσωτερικά αιώνες πριν, δεν είχε συμμάχους οπότε και φυσιολογικά έπεσε. Η σαθρή βάση στην οποία στηρίχθηκε (υποχρεωτική κοινή θρησκεία), όπως αναφέρουν όλοι, δεν ήταν ικανή να εμπνεύσει τόσες διαφορετικές φυλές. Χαρακτηριστικό της νοοτροπίας του λαού, είναι η στιγμή της λιτανίας πριν την μεγαλή μάχη και η απόρριψη της πρότασης του Μωάμεθ για παράδοση της πόλης. Τότε είπαν με ένα στόμα “αποθανόμεν υπέρ της Χριστού πίστεως και της πατρίδος ημών”! Φαίνεται πεντακάθαρα η αγωνιστική προσήλωση των πολεμιστών όμως είμαι εκ διαμέτρου αντίθετος στην φανατικά θρησκευτική αντίληψη που υπεράνω και της πατρίδας μπαίνουν τα πιστεύω... Όπου υπάρχει φανατισμός υπάρχει και απαξίωση και η μετέπειτα κατάρρευση. Δεν θα εστιάσω στο αν ανοίχτηκε η κερκόπορτα από ιερείς όπως λέγεται αφού η προδοτική στάση τους πριν και μετά την μάχη είναι δεδομένη. Είχαν κλειστεί στα κελιά τους μαζί με τα πλούτη τους, όσοι δεν έφυγαν εκτός πόλης... ενώ μετέπειτα της κατάληψης χρησίμευαν στους οθωμανούς ως δούρειος ίππος, ώστε να κατευνάζουν τα επαναστατικά κινήματα των ελευθέρων πολιτών. Οι αιχμάλωτοι που πιάστηκαν ήταν πάνω από 60.000 και όμως μόνο οι 5.000 πολέμησαν... Εύγε σε αυτούς τους ήρωες που έδωσαν την ζωή τους στην υπεράσπιση της πόλης.

Ας μας γίνει μάθημα κάποια στιγμή η ιστορία και ας καταλάβουμε αυτές τις επικίνδυνες ώρες, ότι θρησκευτικοί ή μη φανατισμοί, είτε η οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια διατάραξης του ομοιογενούς Ελληνικού πληθυσμού, είτε η συνέχιση ανάδειξης των υλικών προτύπων στην ζωή μας, μπορεί να αποβεί για άλλη μια φορά μοιραία.



- ΙΑΣΩΝ(iason@mousaios.gr)



Πηγές:
http://www.asxetos.gr/Default.aspx?tabId=155&c=28&aid=553
http://www.sansimera.gr/articles/294
http://users.thess.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/maxes/alosi%20Konstantinoupolis.htm
http://users.thess.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/maxes/alosi%20Konstantinoupolis.2.htm
http://el.wikipedia.org/wiki/Ρωμανός_Δ'_
http://www.sansimera.gr/articles/145
http://users.thess.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/maxes/alosi%20Polis.htm
http://el.wikipedia.org/wiki/Σχίσμα_του_1054
Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου


ΟΠΤΙΚΟ - ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:

Ο Ιουλιανός, αυτός ο σοφός αυτοκράτορας, από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την εξουσία, γνωρίζοντας την άσχημη κατάσταση (λόγω της διχόνοιας των πολιτών) που διακατείχε την αυτοκρατορία, ότι θα είχε ένα πολύ δύσκολο έργο να φέρει εις πέρας. Λάτρης της Ελληνικής φιλοσοφίας, της πολιτικής σοφίας του Μάρκου Αυρήλιου και της ηρωικότητας του Μ. Αλεξάνδρου, θεώρησε σωστό και όχι άδικα, ότι υιοθετώντας κάποια στοιχεία από την πολιτεία του Πλάτωνα (με πρώτο και καλύτερο το γνωμικό ότι οι άρχοντες πρέπει να είναι ενάρετοι και πρεσβύτεροι, ώστε να δέχεται ο λαός πειθαρχημένα την εξουσία τους), θα κατάφερνε να εξομαλύνει τις διαμάχες των πολιτών, θα ανέβαζε το βιοτικό τους επίπεδο και ως εκ τούτου θα ενδυνάμωνε την αυτοκρατορία. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός, όπως θα αντιληφθεί ο καθένας στην πορεία του κειμένου, ότι όλες οι απόφασεις που είχε λάβει, ήταν προσεκτικές, ουσιώδεις και αντικειμενικές και αποσκοπούσαν προς το καλό του κοινωνικού συνόλου!

Πριν ακόμη αναλάβει επίσημα το αυτοκρατορικό αξίωμα έστειλε επιστολές σε όλες τις Ελληνικές πόλεις και στους Ρωμαίους, κοινοποιώντας τους τα δρώμενα, χαρίζοντάς τους δηλαδή ένα σύντομο βιογραφικό του - μια πρώτη γνωριμία θα λέγαμε, ώστε όλοι οι πολίτες να γνωρίσουν αυτόν αλλά και τις απόψεις του ως προς τον τρόπο διακυβέρνησης! Με το καλημέρα δηλαδή δείχνει έμπρακτα ότι θέλει να επικοινωνεί με τους υπηκόους του, πιστεύοντας σε μια δημιουργική συνεργασία μαζί τους. Δυστυχώς εκτός από την επιστολή προς τους Αθηναίους, δεν διεσώθει καμία άλλη. Με εξαίρεση των Ρωμαίων που δυσαρεστήθηκαν με αυτές τις εξελίξεις οι υπόλοιπες πόλεις φαίνεται να αντέδρασαν θετικά στην κίνηση αυτή. Ακόμη έστειλε επιστολές σε όλους τους γνωστούς διανοούμενους της εποχής (Λιβάνιος, Μάξιμος, Κέλσος, Βασίλειος κ.α), ώστε να έρθουν μαζί του και από κοινού να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της αυτοκρατορίας, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Βέβαια αποκρίθηκαν θετικά μόνο οι Έλληνες διανοούμενοι διότι οι χριστιανοί πρέπει να έβαλαν πάνω από το δημόσιο καλό το συμφέρον του δόγματος!!! Χαρακτηριστική είναι η συνομιλία που έγινε δια αυτό τον σκοπό, του Ιουλιανού με τον Βασίλειο όταν ο αυτοκράτορας κατέβαινε με τον στρατό του προς την Αντιόχεια. Μέρος της ήταν και τα εξής λόγια: “ Η σκέψη των Ελλήνων είναι πιο σπουδαία από την προσευχή των χριστιανών. Με την ηθική τους οι Έλληνες κατάφεραν να υποτάξουν το γουρούνι που κρύβεται μέσα στον άνθρωπο και να πλησιάσουν βήμα - βήμα στο Θεό. Αυτοί θέλησαν να γίνεται η τελειοποίηση του ατόμου από τον εαυτό του, ιδανικό ανώτερο από την χριστιανική φοβέρα της τιμωρίας στην κόλαση. Μη ξεχνάς Βασίλειε, πως ο Ορφέας χιλιάδες χρόνια προ Χριστού δίδαξε την λύτρωση της ψυχής...”

Πρώτο μέλημα του με την ανάληψη των καθηκόντων του, ήταν η έκδοση διαταγμάτων περί ανεξιθρησκείας στις αρχές του 362. Όλοι οι πολίτες θα είχαν την δυνατότητα να πιστεύουν σε όποια θρησκεία επιθυμούσαν και να λατρεύουν αυτήν στα ιερά ή στις εκκλησίες των πόλεων τους. Παράλληλα ανακάλεσε τους εξορισμένους, από τον αρειανιστή Κωστάντιο, ορθόδοξους χριστιανούς και έδωσε σαφείς εντολές στους επάρχους να μην κυνηγηθεί ουδείς κάτοικος, παρά μόνο αυτοί οι οποίοι θα δημιουργούν επεισόδια, διαταράσοντας την κοινωνική γαλήνη. Αναστήλωσε τα αρχαία ιερά και έδωσε την άδεια δια την επαναλειτούργηση της πατρώας θρησκείας. Εξέφρασε ακόμη την άποψη να ξαναχτιστεί ο ναός του Σολωμόντα, ώστε όλοι οι πολίτες να έχουν την δυνατότητα να εκφράζουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Τι πιο ωραίο και πιο πρωτοποριακό δια την εποχή εκείνη και όχι μόνο. Αντι να δεχθεί και να επιβάλει δια πυρός και σιδήρου μια μόνο θρησκεία, όπως έκαναν προκάτοχοι του αλλά και οι μετέπειτα αυτοκράτορες, έδωσε την πιο δημοκρατική λύση ελπίζωντας ότι θα ευχαριστούσε όλες τις κοινωνικές ομάδες της αυτοκρατορίας.

Προωθεί διοικητικά και οικονομικά μέτρα προς τόνωση της οικονομίας, αλλά και δια μιας πιο χρηστής διοίκησης των επαρχιών. Εκ των μεταρυθμίσεων που πάρθηκαν, φάνηκε ότι η μεροληπτική διοίκηση του παρελθόντος, δημιούργησε μεγάλες ανισότητες στις κοινωνικές ομάδες και ένα είδος αναρχίας, το οποίο προσπάθησε να διορθώσει. Μείωσε τους περιττούς υπαλλήλους του κρατικού μηχανισμού οι οποίοι ήσαν πολλοί και βάραιναν την οικονομία. Περιόρισε τα έξοδα του κρατικού ταχυδρομίου. Έδωσε περισσότερες φοροαπαλλαγές και θέσπισε την παραγραφή χρεών σε όσους δεν είχαν την δυνατότητα να αποπληρώσουν τα δυσβάστακτα δι αυτούς χρέη. Έθεσε όρια κέρδους (το σημερινό λεγόμενο πλαφόν) ώστε οι μαγαζάτορες που πουλούσαν τα προϊόντα να μην είχαν τεράστιο κέρδος μετακυλώντας υπέρμετρα το κόστος στους καταναλωτές (αυτό δηλαδή που συμβαίνει στις μέρες μας λόγω της ελεύθερης αγοράς), ενώ και οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων αναγκάσθηκαν να νοικιάζουν σε λογικές τιμές τα καταστήματά τους, ώστε να μικρύνουν οι οικονομικές ανισότητες. Φορολόγησε και κατήργησε τις κρατικές χορηγήσεις προς την χριστιανική εκκλησία ( Έλεος... νωρίτερα του 362 η εκκλησία καρπωνόταν τις εν λόγω παροχές όπως και σήμερα!!!) Χαρακτηριστικό ήταν και η δωρεάν δημόσια μετακίνηση των αντιπροσώπων της!!! Μείωσε την φορολογία των επαρχιών προς την κρατική εξουσία, ενισχύοντας την αυτονομία των πόλεων.

Προς αυτή την κατεύθυνση (την ενίσχυση της αυτονομίας) κυμάνθηκαν και τα πέντε διατάγματα δια την αύξηση των εξουσίων των τοπικών βουλών. Μια πρωτοποριακή αποκέντρωση εμφανίζεται δειλά δειλά ώστε να πάρει σάρκα και οστά πλέον η ενδυνάμωση της αυτοκρατορίας. Ακόμη ρυθμίζει τις σχέσεις της κοσμικής και θρησκευτικής εξουσίας με το να δίνει μεγαλύτερες αρμοδιότητες στους ιερείς μέσα μόνο στους ναούς ή στις εκκλησίες, ενώ έξω από αυτούς οι στρατιωτικοί και οι λοιποί αξιωματούχοι θα προηγούνται ιεραρχικά. Προσπάθησε να αναβαθμίσει τον θεσμό της δικαιοσύνης, ενώ ήταν ιδιαίτερα γενναιόδωρος προς τον πληθυσμό σε είδη πρώτης ανάγκης όπως το σιτάρι, ωστέ να μην υπάρξει πείνα. Απαγόρευσε να τον προσαγορεύουν “Δεσπότη” (όπως έκαναν με τους προηγούμενους αυτοκράτορες) και μέσω των επιστολών του προς τις βουλές των πόλεων θεώρησε τον εαυτό του ίσο προς αυτούς. Τόνωσε το ηθικό των στρατιωτών αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής τους, δίνοντας τους αυξήσεις.

Οι μεταρυθμίσεις πραγματικά δεν έχουν τελειωμό και φυσικά δεν θα άφηνε έξω από αυτές την αγαπημένη του παιδεία. Όπως προείπαμε στο Α΄ μέρος η αγάπη του προς την μάθηση και γνώση ήταν μεγάλη από μικρό παιδί. Ενίσχυσε λοιπόν με κονδύλια και με υποτροφίες την ανάπτυξη και διάδοση των κλασσικών σπουδών. Αναβάθμισε και επαναλειτούργησε τα γυμναστήρια. Υπήρξε ιδρυτής της βιβλιοθήκης της Κωσταντινουπόλεως και ενδυνάμωσε τις λοιπές βιβλιοθήκες της αυτοκρατορίας. Λόγω φυσικά της μεγάλης του αδυναμίας προς την μόρφωση θέλησε να λειτουργούν όλα ιδανικά προς όφελος των παιδιών. Δια αυτό το λόγο αγανάκτησε με την μέθοδο διδισκαλίας από μερίδα πονηρών ανθρώπων της εποχής και απαγόρευσε την διδασκαλία των αρχαίων Ελληνικών κειμένων από χριστιανούς. Εξαίρετος γνώστης της ουσίας που φανέρωνε η σωστή εκμάθησή τους, ήταν πλήρως αντίθετος προς τον λανθασμένο τρόπο που τα μετέδιδαν στα παιδιά. Δηλαδή αυτό που γίνεται και στις μέρες μας, να δίδεται έμφαση στο συντακτικό και στο γραμματικό μέρος της γλώσσας, χωρίς να εμβαθύνουμε στην εξαίρετη ουσία που κρύβουν οι λέξεις της και τα άκρως ποιητικά κείμενα των προγόνων μας. Απαρνηθήκαμε την μεγάλη δυνατότητα της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας δηλαδή την ανάπτυξη της κριτικής μας ικανότητας και της φιλοσοφικής - μεταφυσικής αναζήτησης μέσω της αστείρευτης πήγης εργαλείων που μας παρείχε, και μείναμε μόνο στην τυποποιημένη και ανούσια μορφή της, όπως έχει αναγνωρίσει και ο αείμνηστος καθηγητής Λιαντίνης. Αυτό έκαναν και οι χριστιανοί διδάσκαλοι της εποχής, αποτρέποντας την νεολαία να μάθει τις πραγματικές φιλοσοφικές αναζητήσεις των προγόνων μας, παρερμήνευαν τα κείμενα και τα εξίσωναν με τις ιουδαιοχριστιανικές απάτες. Αυτό όμως που εξόργιζε περισσότερο τον Ιουλιανό ήταν η υποκρισία που τους διακατείχε. Δηλαδή ναι μεν στην αρχή μάθαιναν την αρχαία Ελληνική φιλοσοφία από Έλληνες δασκάλους σε όλο της το μεγαλείο, όμως μετά επειδή έτσι τους υπαγόρευε το ιουδαιοχριστιανικό δόγμα, το δίδασκαν παρερμηνεύοντάς το. Φυσικά και η προτροπή που τους απήυθυνε ο Ιουλιανός προς συμμόρφωσής τους ήταν καθόλα αντρίκια και τίμια. Τους είπε λοιπόν ότι εφόσον δεν έχουν την διάθεση ή την ικανότητα να διδάσκουν σωστά τα κείμενα της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας, να μην τα διδάξουν καθόλου και να ασχοληθούν με αυτό που γνωρίζουν καλύτερα... Δηλαδή την απαγγελία της “αγίας γραφής”. Που είναι λοιπόν το κακό; Ποιό όφελος θα είχε δια την ανθρωπότητα η μείξη αυτών των δύο τόσο διαφορετικών κοσμοαντιλήψεων, που θα γινότανε μέσω της λαθεμένης διδασκαλίας των αρχαίων κειμένων; Την απάντηση ας την επεξεργαστούμε προς το παρόν...

Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι οι αποφάσεις του Ιουλιανού να φορολογήσει την εκκλησία και να τους απαγορεύσει την διδασκαλία - παρερμήνευση των αρχαίων Ελληνικών κειμένων εξόργισε τους απανταχού θερμοκέφαλους χριστιανούς της εποχής. Με τις “ευλογίες” των “αντιπροσώπων” του θεού επειδόθηκαν σε λεηλασίες πάλι των αρχαίων ιερών, (όπως όταν έκαψαν τον ναό του Απόλλωνα στην Δάφνη της Αντιόχειας) διατάρασαν την κοινωνική γαλήνη και σχεδίαζαν μέσω των “προσευχών” τους την εξόντωσή του. Να λοιπόν πως έμεινε στην ιστορία ο τίτλος του παραβάτη!!! Μα είναι δυνατόν να φέρεις Ιουλιανέ τόσα μεγάλα δεινά στην εκκλησία και να μην θεωρηθείς κακούργος;;; Αντικειμενικά όλες του οι ενέργειες δείχνουν άνθρωπο βαθυστόχαστο και με διάθεση να δημιουργήσει. Τα όποια αποδεδειγμένα ιστορικά κείμενα που διεσώθησαν παραμένουν αδιάψευστος μάρτυρας...

Τα εν λόγω τεκτενόμενα διαδραματίζονται πλέον στην Αντιόχεια. Εκεί μετακόμισε ώστε να προετοιμάσει κατάλληλα τον στρατό δια την επικείμενη επίθεση στην Περσία, και εκεί βρήκε την μεγαλύτερη απαξίωση από πολλούς κατοίκους. Η πλυθησμιακή καταγραφή της εποχής αναφέρει ότι οι κάτοικοι ήταν μοιρασμένοι σε Έλληνες, Εβραίους και Χριστιανούς. Ήταν έκδηλη πλέον η απογοήτευσή του από την συμπεριφορά μερίδας πολιτών και έγραψε τα βιβλία “κατα Γαλλιλέων” και τον “Μισοπώγωνα”. Μάλιστα τα ανάρτησε έξω από το ανάκτορο ώστε να διαβαστούν από όλο τον κόσμο. Την άνοιξη του 363 εισέβαλε στην Περσία με πολυάριθμο στρατό. Μετά από νικηφόρες μάχες έφθασε μέχρι τον Κτησιφώντα. Ο θάνατός του τον Ιούνιο του 363 βύθισε σε θλίψη όλους αυτούς που πίστευαν σε μία νέα πολιτισμική άνοιξη. Οι απόψεις διήσταντο ως προς τον τρόπο που σκοτώθηκε. Λέγεται ότι συνέβη είτε κατά την διάρκεια της μάχης που έδινε από Πέρσες, είτε από δολοφονία εκ των έσω με αυτουργό τον Άγιο Μερκούριο. Εξού και ο τιμητικός τίτλος... Πάντως η αλήθεια δεν μπορεί να κρύβεται μακριά. Αφού εξετάσουμε πρώτα το γεγονός ότι κανείς από το στρατόπεδο των Περσών δεν πήγε να εισπράξει την χρηματική αμοιβή που είχε θεσπίσει ο βασιλίας Σαπώρ, σε όποιον τον σκοτώσει, τότε κατα 99 % δεν προήλθε ο θανατός του από εχθρικό χέρι!!! Στον αντίποδα οι επεφημίες των χριστιανών με το άκουσμα του θανάτου του, η άμεση κινητοποιησή τους προς την καταστροφή των Ελληνικών ναών και η αγόρευση σε “άγιο” του στρατιώτη Μερκούριου, ο οποίος πιθανώς να ήταν στο επίλεκτο σώμα του Ιουλιανού, άρα πολεμούσε κοντά του, μας δηλώνουν πολλά... Τα τελευταία του λόγια τα παραθέτουμε χωρίς σχόλιο... “ Φίλοι μου σε καλή στιγμή με χάνετε τώρα που γυρίζω στο Σύμπαν. Φεύγω χωρίς λύπη γιατί από το χειρότερο πηγαίνω στο καλύτερο. Τίποτα από όσα έκανα δεν μου προξενεί λύπη. Ούτε όταν ζούσα στην σκιά, ούτε όταν ανέλαβα τον θρόνο. Διατήρησα την ψυχή μου αμόλυντη, κυβέρνησα με μετριοπάθεια και πολέμους δεν έκανα παρά μόνο άμα ήταν ανάγκη...”

Τώρα όσον αφορά την ερώτηση περί του οφέλους της ανθρωπότητας από την μείξη των δύο κοσμοαντιλήψεων, η απάντηση, μας δίδεται απλόχερα αν κοιτάξουμε γύρω μας σήμερα. Όλα αυτά που δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει ο φιλόσοφος βασιλιάς λόγω του πρόωρου θανάτου του, αναγνωρίζουμε τις επιπτώσεις σήμερα στην καθημερινότητά μας. Η εν λόγω μείξη, που υπήρξε από την νικηφόρα επέλαση των θρησκευτικών δογμάτων, έφερε τους εντελταμένους ιστορικούς να “γεννούν” την συνέχεια του φωτοδότη αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού μέσω του χριστιανικού δόγματος. Η αμάθεια μας και η αποχαύνωση, μας έφεραν σε σημείο ναι μεν να νιώθουμε ρίγος από τα σπουδαία κατορθώματα του Λεωνίδα, του Μ. Αλεξάνδρου και πολλών άλλων, αλλά από την άλλη να τους υβρίζουμε ως ειδωλολάτρες!!! Η έντονη διαφθορά που υπάρχει σήμερα, υπήρχε σε αντίστοιχη ανάπτυξη και από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Ήταν αυτό το είδος πολιτισμού που προσπαθούσαν να εμποδίσουν οι απανταχού φιλόσοφοι του αρχαίου κόσμου. Εδώ ταιριάζει και η απάντησή μας σε ένα χριστιανό του 1ου αιώνα, που υπεραμύνθηκε την ταχύτατη διάδοση της θρησκείας στην θεία δύναμη.

Εάν λοιπόν η ταχύτατη διάδοση οφείλεται στην θεία δύναμη, την εποχή που υπήρχε ανάλογη εκρηκτική ανάπτυξη και εδραίωση της διαφθοράς, τότε καταλαβαίνουμε ότι:

• 
  
• η πλειοψηφία του κόσμου που ασπάστηκε το δόγμα ήταν ως επι το πλείστον οι διεφθαρμένοι και οι απελπισμένοι από την πολιτική που πρέσβευαν κάποιοι αυτοκράτορες της εποχής και
  
• ότι εκείνη η “θεία” δύναμη που επέβαλλε τα θρησκευτικά δόγματα δεν αντιπροσώπευε κάτι το αγνό και το μοναδικό, αλλά κάτι το διεφθαρμένο.

- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



Πηγές:

• 
  
  
• Ιουλιανός – Μισοπώγων/Κατά Χριστιανών
  
• Λιβάνιος - Υπέρ των Ελληνικών Ιερών
  
• Βαρδίκος - Εμείς οι Έλληνες (ΡωμαιοΒυζαντινοκρατία) εκδόσεις «Άττικα»
  
• Δαυλός – Τεύχη 179, 232.
  
• Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «Ήλιος»
  
• http://www.freehellenes.org/keimena/merkourios/merkourios.htm
  
• TLG Project - Perseus
  
• Ιουλιανός ο μέγας Ελληνιστής του Δημ. Αετουδάκη
  
• Πολιτική Θεολογία και Ιουλιανός του Αλεξ. Μήτσιου, εκδ. Ερωδιός.

Η Υπατία υπήρξε γυναίκα φαινόμενο, όχι μόνο της εποχής που έζησε, άλλα διαχρονικά. Πολλά έχουν γραφεί γύρω από τη ζωή της, αλλά ο καθένας ταιριάζει τα γεγονότα βάσει των δικών του πεποιθήσεων! Όμως αυτό δεν συνάγει με την αμερόληπτη και αντικειμενική εξιστόρηση της ζωής της και παράλληλα προσβάλλει την μνήμη της. Η πραγματικότητα είναι ότι πολύ λίγες λεπτομέρειες έχουν σωθεί οπότε πρέπει να πορευτούμε και να εξάγουμε τα όποια συμπεράσματα βάσει αυτών.

Η ακριβής ημερομηνία γέννησής της δεν είναι γνωστή, αλλά εικάζεται κάπου ανάμεσα στο 360 - 370 με πιθανότερη το 364-5 στην Αλεξάνδρεια. Είχε πατέρα τον Θέωνα, ένα διακεκριμένο φιλόσοφο, μαθηματικό και αστρονόμο. Αναφέρεται ότι ήταν μέλος του μουσείου της πόλης και κατείχε την φιλοσοφική έδρα, τίτλοι διόλου ευκαταφρόνητοι, αν αναλογιστούμε ότι τους εν λόγω τίτλους τους έδινε απευθείας ο Φαραώ στους διανοούμενους της πόλης, οι οποίοι ήταν ως επί το πλείστον Έλληνες! Ο Θέωνας ασχολήθηκε περισσότερο με την αστρονομία και τα μαθηματικά και όχι τόσο με την φιλοσοφία. Προέβλεψε την έκλειψη της Σελήνης το 364, ενώ υπήρξε θαυμάσιος σχολιαστής, των έργων του Ευκλείδη και Πτολεμαίου, αλλά και θαυμαστής τους, γράφοντας σχόλια στα δεκατρία βιβλία της Αλμαγέστης, έγραψε τα Δεδομένα, τα Οπτικά και τα στοιχεία του Ευκλείδη διασκευασμένα δια μαθητές. Η σύντομη αναφορά στον Θέωνα είχε σκοπό να αναδειχθεί το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε η Υπατία, και να κατανοήσουμε καλύτερα τον περιγυρό της, αφού ως γνωστόν ο πατέρας της υπήρξε στην αρχή παιδαγωγός της και μετέπειτα και συνεργάτης της.

Στο περιβάλλον αυτό λοιπόν γαλουχήθηκε η Υπατία, μεγαλώνοντας δηλαδή με τα αρχαιοελληνικά ιδανικά και αξίες που δεν ήταν άλλες από την εξερεύνηση προς την αλήθεια και την μάθηση δια τα ουράνια αλλά και δια τα γήινα. Όλοι οι συγγραφείς αναφέρονται με κολακευτικά σχόλια προς το πρόσωπό της. Ήταν ιδιαίτερα σεμνή αλλά και όμορφη, είχε λόγο μελωδικό, ακέραιο χαρακτήρα και κυκλοφορούσε στην Αλεξάνδρεία με τον φιλοσοφικό μανδύα, τον τρίβωνα. Έδινε διαλλέξεις στην οικία της αλλά και σε δημόσιους χώρους, ενώ πολλοί ήταν εκείνοι που ερχόταν από μακρινές πόλεις δια να την ακούσουν. Με τον καιρό απέκτησε τόση μεγάλη φήμη, που και δημόσιοι αξιωματούχοι ζητούσαν τις συμβουλές της! Πέραν των σπουδών της στην Αλεξάνδρεια διδάχθηκε και στις νεοπλατωνικές σχολές των Αθηνών. Μετά τον θάνατο του πατέρα της, της δόθηκε η φιλοσοφική έδρα. Πολλά ήταν τα έργα της αλλά δυστυχώς διεσώθησαν μόνο κάποιοι τίτλοι της. Είχε γράψει σχόλια στον Απολλώνιο τον Περγαίο, στον Διόφαντο (τον πιο δυσνόητο μαθηματικό), ένα έργο της είχε τίτλο Αστρονομικός Κaνών, ενώ φέρεται ότι αναθεώρησε και γραπτά του Πτολεμαίου! Τούτο συμπεραίνεται από το τρίτο βιβλίο της Αλμαγέστης στο οποίο υπήρχε το εξής σχόλιο: “ Σχόλια του Αλεξανδρινού Θέωνος εις το τρίτο βιβλίο του Πτολεμαίου, Αλμαγέστης, έκδοσις αναθεωρημένη υπό της θυγατρός μου φιλοσόφου Υπατίας”. Η ευρυμάθεια και η πολυμάθεια της είναι γεγονότα αδιαμφισβήτητα. Χαρακτηριστικό αποτέλεσμα της διδασκαλίας ήταν η γνώση του Συνέσιου (φαίνεται μέσα από τις επιστολές του) να κατασκευάσει ένα αστρολάβο. Ήταν ανοικτή στο να διδάξει σε οποιοδήποτε αφού άλλωστε είχε μαθητές από όλα τα κοινωνικά στρώματα, δηλ. Εθνικούς, Χριστιανούς, Εβραίους κ.α, (αλλά μόνο οι επιστολές κάποιων μαθητών της που ασπάσθηκαν τον χριστιανισμό σώθηκαν!) Αυτό δεν ήταν περίεργο την εποχή εκείνη, αφού άλλωστε έχουμε και το παράδειγμα του Λιβανίου και άλλων φιλοσόφων που δίδαξαν και σε μαθητές διαφορετικών πεποιθήσεων. Άλλωστε πως θα ήταν δυνατό να μάθουν την ρητορική (δια να μπορούν να πείθουν με το λόγο πριν αρχίσουν να σφάζουν τους αλλόθρησκους) οι χριστιανοί της εποχής και οι εβραίοι εαν δεν την διδασκόταν από αυτούς που την επινόησαν;

Το δυσάρεστο όμως ήταν ότι έπρεπε η Υπατία να ζήσει σε μια εποχή και σε μια πόλη που την διέκριναν οι συγκρούσεις φανατικών θρησκόληπτων! Μια πόλη η οποία είχε γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της μόρφωσης, με κτίρια εντυπωσιακά (όπως το Σεράπειο) και με μια μοναδική στο κόσμο βιβλιοθήκη, μαστιζόταν από φανατικά κατευθυνόμενα ποίμνια, που άρχιζαν να την μαραζώνουν! Οι συγκρούσεις χριστιανών και εβραίων ήταν σφοδρές, όλα όμως γινόταν δια το ποιός θα καταλάβει περισσότερη εξουσία! Ο χριστιανισμός είχε ήδη αναγνωριστεί ως επίσημη θρησκεία από τους Ρωμαίους και προσπαθούσε δια την εξ΄ ολοκλήρου επικράτησή του και ο ιουδαϊσμός επεδίωκε την δική του αναγνώριση, όμως αυτό γινόταν πάντα με κτηνώδης σφαγές εκατέρωθεν, απόντος φυσικά του ορθού λόγου, ως συνηθιζόταν σε φανατικές λατρείες!!! Αντίθετα στο μέσον αυτού υπήρχαν οι φιλόσοφοι, οι ρήτορες και οι λοιποί επιστήμονες πρεσβευτές του Ελληνικού πνεύματος που προσπαθούσαν να το κρατήσουν ζωντανό και πολλές φορές δεχόταν την μήνι των δύο προαναφερθέτων παρατάξεων.

Από το 385 με την εκλογή του πατριάρχη Θεοφίλου και τα διατάγματα του Θεοδοσίου Α΄ άρχισε μια συστηματική δίωξη του ορθού λόγου και της επιστήμης στην Αλεξάνδρεια (δηλαδή του Ελληνισμού) με κορυφαία στιγμή του την επίθεση στο Σεράπειο το 391! Την επερχόμενη εξολόθρευση της γνώσης προσπάθησαν να αποσοβήσουν μια ομάδα Ελλήνων με αρχηγό τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Ολύμπιο και άλλους διδασκάλους, Αμμώνιος, Ελλάδιος, ο ποιητής Παλλάδας κ.α. Εν τέλλει μετά από αυτοκρατορικό διάταγμα και με τη βοήθεια του στρατού προς τους χριστιανούς, αναγκάσθηκαν να αποχωρήσουν οι Έλληνες, κατεδαφίσθηκε το Σεράπειο και οι θανόντες χριστιανοί ανακυρήχθηκαν μάρτυρες! Δεν έχει γραφεί κάποια επίθεση προς το πρόσωπό της την περίοδο αυτή διότι η θητεία του Συνεσίου (μαθητής της Υπατίας) ως επισκόπου επί Θεοφίλου και η μεγάλη αγάπη που της είχε, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο να μην διωχθεί και η Υπατία.

Η δίωξή της δεν άργησε όταν ανέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο ο ακόμα πιο φανατικός Κύριλλος! Κυνήγησε τους Νοβατιανούς, Εβραίους και τους Έλληνες εθνικούς! Δήμευσε περιουσίες έκλεισε ναούς και εκκλησίες και δεν δίστασε να στραφεί και εναντίων του έπαρχου Ορέστη, ο οποίος αν και βαπτίσθηκε χριστιανός ακούγωντας τις διαλλέξεις της Υπατίας άλλαξε πιστεύω!!! Έφθασε σε σημείο ο Κύριλλος να στείλει περίπου 500 μοναχούς και να τον χτυπήσουν λέγοντάς τον παγανιστή! Είχε δημιουργήσει ειδικό σώμα αποτελούμενο πάνω από 500 μοναχούς, τους παραβαλανέους, που τους χρησιμοποιούσε προς εκφοβισμό και όχι μόνο! Έντεχνα διέδιδε συκοφαντίες εναντίων της Υπατίας στον όχλο, επειδή φοβόταν τον αντίκτυπο που είχε στον κόσμο οι ομιλίες της!!! Μάλιστα μια μέρα πέρασε από το σπίτι της και θορυβήθηκε πολύ από το πλήθος που την παρακολουθούσε. Μετά από λίγο καιρό το 415 άγνωστο τάγμα μοναχών με αρχηγό τον αναγνώστη Πέτρο την έπιασαν έξω από το σπίτι της την έσυραν γυμνή μέχρι τον Κιναίρωνα, και αφού την κατέσχιζαν το σώμα της από όστρακα, την τεμάχισαν και την έκαυσαν!!! Βέβαια όπως συμβαίνει και στις μέρες μας, με τους έχοντες την εξουσία, είχε διενεργηθεί έρευνα αλλά δεν βρέθηκε κανένας ένοχος δια αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα!!! Απορώ πως ο ηθικός αυτουργός του εγκλήματος αυτού ονομάστηκε άγιος μετέπειτα και εορτάζεται έως τις μέρες μας;

Πολλά έχουν ειπωθεί δια την Υπατία από περίεργους κύκλους. Χριστιανή ειπώθηκε ότι ήταν, επειδή δεν βοήθησε τον Ολύμπιο στην επίθεση του Σεραπείου, και λόγω του ότι είχε αρκετούς χριστιανούς μαθητές, ενώ άλλοι έλεγαν ότι συμπαθούσε και υποστήριζε τους εβραίους και δια αυτό την επετέθησαν οι χριστιανοί και πολλά άλλα ανεύθυνα και συκοφαντικά.

Δια την αποστόμωση όλων αυτών που καπηλεύονται το όνομα της Υπατίας θα αναφέρω συγκεντρωτικά κάποια γεγονότα όπως:

• 
  
• Tα λόγια του χριστιανού Συνέσιου που το 412-13, στην κορύφωση των ανθελληνικών επιθέσεων, έστελνε επιστολές γεμάτες πικρία προς την Υπατία επειδή πλέον τον είχε ξεχάσει και δεν του απαντούσε!!!
  
• Ο έπαρχος Ορέστης αφού πλέον είχε ακούσει τις ομιλίες της έπαυσε να πηγαίνει στην εκκλησία και υποστήριζε την Υπατία.
  
• Η Υπατία είχε μαθητές που προερχόταν από παντού, αλλά λόγω των φανατικών διωγμών κατά των Ελλήνων που πρέσβευαν την γνώση, σώθηκαν μόνο οι επιστολές των μαθητών της που ήταν χριστιανοί! Δια αυτό είναι τουλάχιστον ανεύθυνο να ερμηνεύεται ως χριστιανή λόγω των διασωθέντων επιστολών των μαθητών της!
  
• Όλη της την ζωή την πέρασε φιλοσοφώντας, ερευνώντας, κυρίως στους αρχαιοελληνικούς χώρους της πόλης και ουδεμία απόδειξη υπάρχει ότι εθεάθει σε κάποια εκκλησία ή ότι δίδασκε πλησίον της χριστιανικής ή της εβραϊκής λατρείας θέματα!!!
  
• Η ανατροφή που πήρε από τον πατέρα της δέιχνει την οικογενειακή προσήλωση στα αρχαιελληνικά ιδεώδη.

Εδώ θα προσθέσω ότι όταν ένας άνθρωπος είναι άσπιλος και αμόλυντος είναι εύκολο κάποιος να τον φθονήσει. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση της Υπατίας λόγω ότι μέχρι και οι χριστιανοί της εποχής αναφέρουν τον αδαμάντινο χαρακτήρα της, δεν δύναται λοιπόν κάποιοι να την σπιλώσουν, με αποτέλεσμα να προσπαθούν να την οικιοποιήσουν!

Τα παραπάνω γεγονότα έχουν παρθεί από χριστιανούς συγγραφείς όπως ο Σωκρατής ο Σχολαστικός, ο Συνέσιος, ο Ησύχιος, και ο Μαλαλάς. Καλό θα ήταν κάποια στιγμή να διαπρέψει το δίκαιο και να καταργηθεί επιτέλους ο τίτλος του αγίου στον Κύριλλο, όπως συνέβη φέτος και η σιωπηρή κατάργηση της εκφώνησης των αναθεματισμών της Εκκλησίας μετά από 1221 χρόνια περίπου!!!
Αναμένουμε με αγωνία (εαν γίνει ποτέ) την μετάδοση της ταινίας με τίτλο “Αγορά” ελπίζοντας σε μια ρεαλιστική απόδοση των γεγονότων, ώστε να διδαχθούν κάτι και αυτοί οι οποίοι έχουν μαλώσει με τα βιβλία...



- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



Πηγές:

• 
  
• Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου.
  
• Λεξικό Σουϊδά.
  
• Τ.L.G και Περσέας Βιβλιοθήκη.
  
• Υπατία η Αλεξανδρινή εκδ. Ενάλιος.
  
• Από τον Φίλλιπο στην Υπατία εκδ. Γεωργιάδης.
  
• Εμείς οι Έλληνες του Δ. Βαρδίκου εκδ. Άττικα.
  
• http://en.wikipedia.org/wiki/Hypatia

Ίσως από τις πιο αδικημένες προσωπικότητες της Ιστορίας!

Ο Ιουλιανός έζησε από το 331 – 363. Τόπος γέννησης του ήταν η Κων/πολη*. Από μικρή ηλικία ήταν φιλομαθής και ανήσυχο πνεύμα ενώ υπήρξε μαθητής πολλών δασκάλων χριστιανών και μή όπως οι Ευσέβιος, Προαιρέσιος και οι Λιβάνιος, Μαρδόνιος και Νικοκλέους. Πέραν αυτών συνέχισε να μελετά πολλά βιβλία της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας από μόνος του (τρέφοντας ιδιαίτερη αγάπη στους Πλάτωνα και Σωκράτη), την περίοδο των έξι ετών που ο ξάδελφος του αυτοκράτορας Κωστάντιος τον έστειλε εις την απομόνωση... Συγκινητικά είναι ακόμη τα λόγια του όσο αφορά τα χρόνια που πέρασε εις την Αθήνα σπουδάζοντας λέγοντας ότι ήταν το ύψιστον καλόν δια αυτόν, ενώ δεν γίνεται να μείνει απαρατήρητο το γεγονός πως έως τον θανατό του δεν σταμάτησε να διαβάζει, να φιλοσοφεί. Όμως υπήρξαν ουκ ολίγα τα προβλήματα και δυσχέρειες που αντιμετώπισε μεγαλώνοντας διότι χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι έως το 354 είχε πεθάνει η μητέρα του και είχαν δολοφονηθεί ο πατέρας του και ο αδελφός του ο Γάλλος. Παράλληλα εκείνη την εποχή κινδύνευσε να χάσει και ο ίδιος την ζωή του αλλά τον γλύτωσε η σύζυγος του Κωστάντιου.

Θεώρησα σημαντικό να αφιερώσω λίγες γραμμές εις τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής του έως την ενηλικίωσή του, διότι οι εμπειρίες που αποκομίζει ο άνθρωπος σε εκείνη την περίοδο, συμβάλουν τα μέγιστα εις την διάπλαση του χαρακτήρος του. Συνοψίζοντας λοιπόν θα έλεγα ότι βλέπουμε έναν άνθρωπο με αυτογνωσία, άκρως καλλιεργημένο, γνωρίζοντας τα κλασσικά συγγράματα και την «Αγία Γραφή», ενώ παράλληλα σφυρηλατήθηκε και δυνάμωσε ο χαρακτήρας του από τις όποιες κακουχίες και αδικίες πέρασε.

Όλα τα παραπάνω αποδεικνύονται κατ αρχάς εις την πράξη από την ένδειξη της αγάπης και της πίστης που έτρεφαν οι Γαλάτες στρατιώτες προς το πρόσωπό του όταν Καίσαρας πλέον, διετέλεσε διοικητής της δυτικής αυτοκρατορίας. Ο ακέραιος χαρακτήρας του, η δίκαιη μεταχείρηση των υπηκόον του τον έκαναν απόλυτα σεβαστό, ίνδαλμα θα έλεγα, εις την συντριπτική πλειοψηφία των στρατιωτών του, δια αυτό το λόγο λοιπόν, κέρδισε απανωτές μάχες εναντίων των Γερμανών, εκφράζοντας την επιθυμία τους (οι υποικοοί του) να τον δουν αυτοκράτορα. Αυτός το αρνήθηκε εις την αρχή, όμως οι στρατιώτες του πλέον ήταν ανένδοτοι, διότι ο φθόνος του Κωστάντιου προς τον Ιουλιανό μεγάλωνε από τις συνεχόμενες νίκες που πετύχαινε. Ήταν φανερό λοιπόν προς όλους ότι η διαταγή του Κωστάντιου να μεταφερθεί μεγάλο μέρος του στρατεύματος εις την ανατολή δια να πολεμήσει, ήταν πρόφαση δια την διάλυση του στρατού του. Όμως ο θάνατος του Κωστάντιου τον έκανε και τυπικά αυτοκράτορα. Βέβαια όπως όλοι οι άνθρωποι είχε και αυτός τα μειονεκτήματά του, δια την εποχή εκείνη θανάσιμα όπως αποδείχτηκαν:

1. Υπήρξε πολύ ομιλιτικός και του άρεσε να φιλοσοφεί επι παντός θέματος.
   
2. Είχε ατελείωτη αγάπη προς την κλασσική Ελλάδα, την τέχνη της, την φιλοσοφία της, τον πολιτισμό της εν γένει.
   
3. Ουδέποτε υπήρξε συμφεροντολόγος, συνήθης ιδιότητα των αυτοκρατόρων δια να μένουν εις την εξουσία περισσότερο διάστημα.

Κατ αρχάς δια την πιο έγκυρη προσέγγιση των γεγονότων πρέπει να λάβουμε υπόψιν και τις συνθήκες που επικρατούσαν εις την αυτοκρατορία. Ξεκινώντας από την βάση δηλαδή τον λαό, λόγω της έλευσις εδώ και πολλών αιώνων στοιχείων των ανατολίτικων θρησκειών, δημιουργήθηκε μια χαλάρωση και εν τέλει μια εγκατάλειψη των πατρώων ηθών και αξιών, πλην εξαιρέσεων πάντα όπως οι, Λιβάνιος, Ευνάπιος, Δέξιππος και πολλοί άλλοι. Παράλληλα είχε ήδη αρχίσει η έξαρση πολλών δογμάτων, Ιουδαισμού, Χριστιανισμού, Αρειανισμού κ.τ.λ. Στόχος ήταν η επικράτησή τους δια να πάρουν όσο περισσότερα οφέλη από την αυτοκρατορία και τους μηχανισμούς της, με συνέπεια να διχάζουν τους πολίτες διότι ακολουθούσαν υπονομευτικές και πολεμικές τακτικές*. Χριστιανοί της εποχής ενίοτε λάμβαναν θέσεις και ασκούσαν επιρροή στους αυτοκράτορες, ούτως ώστε να επιτίθονται εναντίων της μοναδικής αληθινής απειλής, της πατρώας θρησκείας*. Οι άρχοντες όπως μας έχει διασώσει η ιστορία ζούσαν μέσα εις την ίντριγκα, την διαφθορά με αποτέλεσμα να υπάρχει μέγας φθόνος και δολοφονίες. Εις αυτόν τον ταραγμένο κόσμο προσπάθησε να δώσει κάτι ο Ιουλιανός ερχόμενος εις την εξουσίαν. Ως αυτοκράτορας ήταν ο πρώτος που στέφθηκε εις την Κων/πολη ως γέννημα θρέμμα αυτής. Την περίοδο της θητείας του έζησε κυρίως εκεί και μετέπειτα μετέβη εις την Αντιόχεια δια να προετοιμάσει την εκστρατεία εναντίων των Περσών. Λόγω της φιλοσοφικής παιδείας του πρώτα απ όλα σέβονταν τους υπηκόους του ανεξάρτητα των πιστεύω τους, αρκεί να μην καταστρατηγούσαν νόμους και να μην έφερναν αναταραχή εις την κοινωνία. Δεν μετείχε σε δοσοληψίες με ομάδες πληθυσμών ώστε να τον βοηθήσουν να κρατηθεί περισσότερο εις το αξίωμα, και θέλησε να απαλείψει τις μεταξύ τους ανισότητες. Παράλληλα με την θέλησή του δια ανεξιθρησκεία προσπάθησε να αναστηλώσει αρχαίους ναούς και να προσδώσει ένα πιο φιλοσοφικό χαρακτήρα εις την καθημερινότητα των πολιτών, κάνοντας ο ίδιος την αρχή και μετέχοντας σε δημόσιες συζητήσεις. Αυτή την αλλαγή επιχείρησε να την υλοποιήσει με μέτρα και νόμους που μόνο αντιλαϊκοί δεν ήταν*. Αυτό ήταν το πρώτο μέρος της ανάλυσης της ζωής του φιλοσόφου – αυτοκράτορα Ιουλιανού. Με την ολοκλήρωση της μελέτης στο επόμενο κείμενο πιστεύω να πετύχουμε την αναθεώρηση του προσωπικά λανθασμένου τίτλου του ως «Παραβάτη ή Αποστάτη» ο οποίος του επιβλήθηκε από την εκκλησία.

---

Υποσημειώσεις :

• Το όνομα Κων/πολη αποτελεί πρώιμη και άδικη ονομασία. Το πραγματικό της όνομα δια να μην ξεχνάμε ήταν Βύζαντας.
  
• Εαν ήθελαν να κηρύξουν μόνο τον λόγο του Χριστού στους πολίτες δεν θα συκοφαντούσαν το όνομα Έλληνας, δεν θα επέβαλλαν με την βία τον ασπασμό της θρησκείας, δεν θα ζητούσαν ιδιαίτερα προνόμια δια τους εαυτούς τους και δεν θα τους ένοιαζε εαν κάποιος άλλος πολίτης πίστευε κάτι διαφορετικό, αφού ο λόγος του Χριστού είναι δήθεν καλοπροαίρετος και όχι κατασταλτικός.
  
• Λόγω ότι τα δόγματα στηρίχθηκαν στην ψευτιά και στην αντιγραφή και οικιοποίηση πολλών στοιχείων και από τα πατρώα έθιμα, δια τούτο ήθελαν να ξεριζωθεί εκ θεμελίων η Πατρώα θρησκεία από την μνήμη των ανθρώπων και από την υλική τους μορφή.
  
• Στο επόμενο κείμενο θα αναφερθώ εκτενάστατα εις τους νόμους και την διακυβέρνηση του Ιουλιανό εως των φόνο του.

- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



ΠΗΓΕΣ:

Ιουλιανός – Μισοπώγων / Κατά Χριστιανών
Λιβάνιος - Υπέρ των Ελληνικών Ιερών
Βαρδίκος - Εμείς οι Έλληνες (ΡωμαιοΒυζαντινοκρατία) εκδόσεις «Άττικα»
Δαυλός – Τεύχη 179, 232.
Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «Ήλιος»



ΕΔΩ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ...

Ο πολυγραφότερος συγγραφεύς!

Εξέχουσα Ελληνική προσωπικότητα. Έζησε στα δύσκολα χρόνια από το 314 – 394 περίπου, δίνοντας τον δικό του τόνο εις την κοινωνία παρ όλες τις αντιξοότητες που επικρατούσαν. Απόγονος αριστοκρατικής οικογένειας έχασε τον πατέρα του νωρίς σε ηλικία έντεκα ετών. Αφιερώθηκε εις την φιλοσοφία από την ηλικία των δεκατεσσάρων, έχοντας ακούσει τον ρήτορα Ζηνόβιο εις την Αντιόχεια. Μετέπειτα σπούδασε εις την Αθήνα με δάσκαλο τον Διοφάντη, υλοποιώντας τον πρωταρχικό στόχο της ζωής του, διότι ζούσε και ανέπνεε δια την στιγμή αυτή. Εξάσκησε την ρητορική και την φιλοσοφία ξεκινώντας εκ της Κων/πολης και εν συνεχεία εις την Νικομήδεια. Το πέρασμα του από εκεί σημαδεύτηκε με την γνωριμία με τον νεαρό τότε Ιουλιανό. Μεταξύ τους δημιουργήθηκε δυνατή φιλία, διότι και οι δυο ήσαν νοσταλγοί των Πατρώων αξιών και αφιέρωσαν την ζωή τους εις την αναβιωσή αυτών. Από το 354 και έπειτα εγκαταστάθηκε μόνιμα εις την γεννέτειρά του Αντιόχεια, όπου και ίδρυσε φιλοσοφική σχολή που γρήγορα πήρε φήμη ξακουστή. Η πόλη* αυτή είχε ήδη πέσει σε πολιτισμική παρακμή, δια αυτό το λόγο η σχολή του Λιβάνιου αποτελούσε μια ηλιαχτίδα φωτός που έφεγγε τις καρδιές των όποιων φιλομαθών κατοίκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν τα ελαφρά ήθη που είχε υιοθετήσει η πλειοψηφία των κατοίκων, και αυτό φαίνοταν πεντακάθαρα εις την καθημερινή συναναστροφή με αυτούς. Ο μέγας διανοούμενος και δάσκαλος Λιβάνιος έχαιρε της αγάπης και εκτίμησης όλων των Ελλήνων, αλλά και τον σεβασμό ρωμαίων, χριστιανών, αφού πολλοί υπήρξαν μαθητές του και διδάχθηκαν από αυτόν. Γνωστότεροι μαθητές ήσαν ο Αμμιανός Μαρκελίνος, ο φιλόσοφος Αιδέσιος, ο «μέγας» Βασίλειος και ο Ιωάννης ο "Χρυσόστομος"(;;;;;)*. Υπήρξε ο μεγαλύτερος δάσκαλος της εποχής του αποκτώντας δικαιολογημένα το προσωνύμιο του πολυγραφότερου συγγραφέα, έχοντας εντυπωσιακό αριθμό σωζόμενων συγγραμμάτων, που αριθμούν περίπου τα 1600. Δυστυχώς όμως τα περισσότερα δεν έχουν μεταφραστεί εκτός της λατινικής γλώσσας και ως εκ τούτου τα κείμενα του παραμένουν παντελώς άγνωστα εις το ευρύ κοινό. Λάτρης της Ελληνικής Γλώσσας στήριζε και αποδείκνυε καθημερινά την ανωτερότητά της σε σύγκριση με όλες τις άλλες ομιλούμενες εις την αυτοκρατορία, ακόμα και με την λατινική παρότι ήταν μετεξέλλιξη Ελληνικής διαλέκτου*.

Αποτελεί κατ εμέ διαχρονικό πρότυπο ανθρώπου, διότι αγωνίστηκε όσο λίγοι υπερασπίζοντας τα πιστεύω του με παρρησία και αυταπάρνηση, με τα κόσμια όπλα που διέθετε, βάζοντας σε κίνδυνο την ζωή του σε μια εποχή εχθρική ως προς το να λέγεται κάποιος Εθνικός. Σε ένα κόσμο που απουσιάζουν τα ινδάλματα, αποτελεί φωτεινό μονοπάτι προς όλους εμάς.

---

Υποσημειώσεις :

• Η Αντιόχεια ιδρύθηκε το – 300 εκ της δυναστείας των Σελευκιδών με αρχικό πλυθησμό 17.000 έως 25.000 που απαρτίζονταν από Αθηναίους, Μακεδόνες και Εβραίους που εξ αρχής είχαν όλοι ίσα δικαιώματα. Με την πάροδο των ετών αυξήθηκαν οι εξ' ανατολής καταγωγής κάτοικοι και αυτό είχε ως συνέπεια την έντονη επιρροή τους στα κοινωνικά δρώμενα της πόλης με συνέπεια την πολιτισμική παρακμή.
  
• Ο Βασίλειος «ο μέγας» και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος οι μετέπειτα 2 εκ των 3 ιεραρχών υπήρξαν μαθητές του Λιβάνιου. Έμαθαν τα πάντα όσο αφορά την ρητορική και την διδασκαλία, όμως η Ιστορία κατέγραψε τον «σεβασμό» που έτρεφαν προς τον δάσκαλό τους με αδειάψευστο μάρτυρα τις σωζόμενες επιστολές.
  
• Χαλκιδαϊκού αλφάβητου.

- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



ΠΗΓΕΣ:

Λιβάνιος – Υπέρ των Ελληνικών Ιερών εκδόσεις Θύραθεν
Βαρδίκος – Εμείς οι Έλληνες (ΡωμαιοΒυζαντινοκρατία) εκδοτική «Άττικα»
Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «Ήλιος»
Βικιπαίδεια – Λιβάνιος
Wikipedia – Antiochia
Live Pedia – Αντιόχεια