Ο Ιουλιανός, αυτός ο σοφός αυτοκράτορας, από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την εξουσία, γνωρίζοντας την άσχημη κατάσταση (λόγω της διχόνοιας των πολιτών) που διακατείχε την αυτοκρατορία, ότι θα είχε ένα πολύ δύσκολο έργο να φέρει εις πέρας. Λάτρης της Ελληνικής φιλοσοφίας, της πολιτικής σοφίας του Μάρκου Αυρήλιου και της ηρωικότητας του Μ. Αλεξάνδρου, θεώρησε σωστό και όχι άδικα, ότι υιοθετώντας κάποια στοιχεία από την πολιτεία του Πλάτωνα (με πρώτο και καλύτερο το γνωμικό ότι οι άρχοντες πρέπει να είναι ενάρετοι και πρεσβύτεροι, ώστε να δέχεται ο λαός πειθαρχημένα την εξουσία τους), θα κατάφερνε να εξομαλύνει τις διαμάχες των πολιτών, θα ανέβαζε το βιοτικό τους επίπεδο και ως εκ τούτου θα ενδυνάμωνε την αυτοκρατορία. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός, όπως θα αντιληφθεί ο καθένας στην πορεία του κειμένου, ότι όλες οι απόφασεις που είχε λάβει, ήταν προσεκτικές, ουσιώδεις και αντικειμενικές και αποσκοπούσαν προς το καλό του κοινωνικού συνόλου!

Πριν ακόμη αναλάβει επίσημα το αυτοκρατορικό αξίωμα έστειλε επιστολές σε όλες τις Ελληνικές πόλεις και στους Ρωμαίους, κοινοποιώντας τους τα δρώμενα, χαρίζοντάς τους δηλαδή ένα σύντομο βιογραφικό του - μια πρώτη γνωριμία θα λέγαμε, ώστε όλοι οι πολίτες να γνωρίσουν αυτόν αλλά και τις απόψεις του ως προς τον τρόπο διακυβέρνησης! Με το καλημέρα δηλαδή δείχνει έμπρακτα ότι θέλει να επικοινωνεί με τους υπηκόους του, πιστεύοντας σε μια δημιουργική συνεργασία μαζί τους. Δυστυχώς εκτός από την επιστολή προς τους Αθηναίους, δεν διεσώθει καμία άλλη. Με εξαίρεση των Ρωμαίων που δυσαρεστήθηκαν με αυτές τις εξελίξεις οι υπόλοιπες πόλεις φαίνεται να αντέδρασαν θετικά στην κίνηση αυτή. Ακόμη έστειλε επιστολές σε όλους τους γνωστούς διανοούμενους της εποχής (Λιβάνιος, Μάξιμος, Κέλσος, Βασίλειος κ.α), ώστε να έρθουν μαζί του και από κοινού να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της αυτοκρατορίας, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Βέβαια αποκρίθηκαν θετικά μόνο οι Έλληνες διανοούμενοι διότι οι χριστιανοί πρέπει να έβαλαν πάνω από το δημόσιο καλό το συμφέρον του δόγματος!!! Χαρακτηριστική είναι η συνομιλία που έγινε δια αυτό τον σκοπό, του Ιουλιανού με τον Βασίλειο όταν ο αυτοκράτορας κατέβαινε με τον στρατό του προς την Αντιόχεια. Μέρος της ήταν και τα εξής λόγια: “ Η σκέψη των Ελλήνων είναι πιο σπουδαία από την προσευχή των χριστιανών. Με την ηθική τους οι Έλληνες κατάφεραν να υποτάξουν το γουρούνι που κρύβεται μέσα στον άνθρωπο και να πλησιάσουν βήμα - βήμα στο Θεό. Αυτοί θέλησαν να γίνεται η τελειοποίηση του ατόμου από τον εαυτό του, ιδανικό ανώτερο από την χριστιανική φοβέρα της τιμωρίας στην κόλαση. Μη ξεχνάς Βασίλειε, πως ο Ορφέας χιλιάδες χρόνια προ Χριστού δίδαξε την λύτρωση της ψυχής...”

Πρώτο μέλημα του με την ανάληψη των καθηκόντων του, ήταν η έκδοση διαταγμάτων περί ανεξιθρησκείας στις αρχές του 362. Όλοι οι πολίτες θα είχαν την δυνατότητα να πιστεύουν σε όποια θρησκεία επιθυμούσαν και να λατρεύουν αυτήν στα ιερά ή στις εκκλησίες των πόλεων τους. Παράλληλα ανακάλεσε τους εξορισμένους, από τον αρειανιστή Κωστάντιο, ορθόδοξους χριστιανούς και έδωσε σαφείς εντολές στους επάρχους να μην κυνηγηθεί ουδείς κάτοικος, παρά μόνο αυτοί οι οποίοι θα δημιουργούν επεισόδια, διαταράσοντας την κοινωνική γαλήνη. Αναστήλωσε τα αρχαία ιερά και έδωσε την άδεια δια την επαναλειτούργηση της πατρώας θρησκείας. Εξέφρασε ακόμη την άποψη να ξαναχτιστεί ο ναός του Σολωμόντα, ώστε όλοι οι πολίτες να έχουν την δυνατότητα να εκφράζουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Τι πιο ωραίο και πιο πρωτοποριακό δια την εποχή εκείνη και όχι μόνο. Αντι να δεχθεί και να επιβάλει δια πυρός και σιδήρου μια μόνο θρησκεία, όπως έκαναν προκάτοχοι του αλλά και οι μετέπειτα αυτοκράτορες, έδωσε την πιο δημοκρατική λύση ελπίζωντας ότι θα ευχαριστούσε όλες τις κοινωνικές ομάδες της αυτοκρατορίας.

Προωθεί διοικητικά και οικονομικά μέτρα προς τόνωση της οικονομίας, αλλά και δια μιας πιο χρηστής διοίκησης των επαρχιών. Εκ των μεταρυθμίσεων που πάρθηκαν, φάνηκε ότι η μεροληπτική διοίκηση του παρελθόντος, δημιούργησε μεγάλες ανισότητες στις κοινωνικές ομάδες και ένα είδος αναρχίας, το οποίο προσπάθησε να διορθώσει. Μείωσε τους περιττούς υπαλλήλους του κρατικού μηχανισμού οι οποίοι ήσαν πολλοί και βάραιναν την οικονομία. Περιόρισε τα έξοδα του κρατικού ταχυδρομίου. Έδωσε περισσότερες φοροαπαλλαγές και θέσπισε την παραγραφή χρεών σε όσους δεν είχαν την δυνατότητα να αποπληρώσουν τα δυσβάστακτα δι αυτούς χρέη. Έθεσε όρια κέρδους (το σημερινό λεγόμενο πλαφόν) ώστε οι μαγαζάτορες που πουλούσαν τα προϊόντα να μην είχαν τεράστιο κέρδος μετακυλώντας υπέρμετρα το κόστος στους καταναλωτές (αυτό δηλαδή που συμβαίνει στις μέρες μας λόγω της ελεύθερης αγοράς), ενώ και οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων αναγκάσθηκαν να νοικιάζουν σε λογικές τιμές τα καταστήματά τους, ώστε να μικρύνουν οι οικονομικές ανισότητες. Φορολόγησε και κατήργησε τις κρατικές χορηγήσεις προς την χριστιανική εκκλησία ( Έλεος... νωρίτερα του 362 η εκκλησία καρπωνόταν τις εν λόγω παροχές όπως και σήμερα!!!) Χαρακτηριστικό ήταν και η δωρεάν δημόσια μετακίνηση των αντιπροσώπων της!!! Μείωσε την φορολογία των επαρχιών προς την κρατική εξουσία, ενισχύοντας την αυτονομία των πόλεων.

Προς αυτή την κατεύθυνση (την ενίσχυση της αυτονομίας) κυμάνθηκαν και τα πέντε διατάγματα δια την αύξηση των εξουσίων των τοπικών βουλών. Μια πρωτοποριακή αποκέντρωση εμφανίζεται δειλά δειλά ώστε να πάρει σάρκα και οστά πλέον η ενδυνάμωση της αυτοκρατορίας. Ακόμη ρυθμίζει τις σχέσεις της κοσμικής και θρησκευτικής εξουσίας με το να δίνει μεγαλύτερες αρμοδιότητες στους ιερείς μέσα μόνο στους ναούς ή στις εκκλησίες, ενώ έξω από αυτούς οι στρατιωτικοί και οι λοιποί αξιωματούχοι θα προηγούνται ιεραρχικά. Προσπάθησε να αναβαθμίσει τον θεσμό της δικαιοσύνης, ενώ ήταν ιδιαίτερα γενναιόδωρος προς τον πληθυσμό σε είδη πρώτης ανάγκης όπως το σιτάρι, ωστέ να μην υπάρξει πείνα. Απαγόρευσε να τον προσαγορεύουν “Δεσπότη” (όπως έκαναν με τους προηγούμενους αυτοκράτορες) και μέσω των επιστολών του προς τις βουλές των πόλεων θεώρησε τον εαυτό του ίσο προς αυτούς. Τόνωσε το ηθικό των στρατιωτών αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής τους, δίνοντας τους αυξήσεις.

Οι μεταρυθμίσεις πραγματικά δεν έχουν τελειωμό και φυσικά δεν θα άφηνε έξω από αυτές την αγαπημένη του παιδεία. Όπως προείπαμε στο Α΄ μέρος η αγάπη του προς την μάθηση και γνώση ήταν μεγάλη από μικρό παιδί. Ενίσχυσε λοιπόν με κονδύλια και με υποτροφίες την ανάπτυξη και διάδοση των κλασσικών σπουδών. Αναβάθμισε και επαναλειτούργησε τα γυμναστήρια. Υπήρξε ιδρυτής της βιβλιοθήκης της Κωσταντινουπόλεως και ενδυνάμωσε τις λοιπές βιβλιοθήκες της αυτοκρατορίας. Λόγω φυσικά της μεγάλης του αδυναμίας προς την μόρφωση θέλησε να λειτουργούν όλα ιδανικά προς όφελος των παιδιών. Δια αυτό το λόγο αγανάκτησε με την μέθοδο διδισκαλίας από μερίδα πονηρών ανθρώπων της εποχής και απαγόρευσε την διδασκαλία των αρχαίων Ελληνικών κειμένων από χριστιανούς. Εξαίρετος γνώστης της ουσίας που φανέρωνε η σωστή εκμάθησή τους, ήταν πλήρως αντίθετος προς τον λανθασμένο τρόπο που τα μετέδιδαν στα παιδιά. Δηλαδή αυτό που γίνεται και στις μέρες μας, να δίδεται έμφαση στο συντακτικό και στο γραμματικό μέρος της γλώσσας, χωρίς να εμβαθύνουμε στην εξαίρετη ουσία που κρύβουν οι λέξεις της και τα άκρως ποιητικά κείμενα των προγόνων μας. Απαρνηθήκαμε την μεγάλη δυνατότητα της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας δηλαδή την ανάπτυξη της κριτικής μας ικανότητας και της φιλοσοφικής - μεταφυσικής αναζήτησης μέσω της αστείρευτης πήγης εργαλείων που μας παρείχε, και μείναμε μόνο στην τυποποιημένη και ανούσια μορφή της, όπως έχει αναγνωρίσει και ο αείμνηστος καθηγητής Λιαντίνης. Αυτό έκαναν και οι χριστιανοί διδάσκαλοι της εποχής, αποτρέποντας την νεολαία να μάθει τις πραγματικές φιλοσοφικές αναζητήσεις των προγόνων μας, παρερμήνευαν τα κείμενα και τα εξίσωναν με τις ιουδαιοχριστιανικές απάτες. Αυτό όμως που εξόργιζε περισσότερο τον Ιουλιανό ήταν η υποκρισία που τους διακατείχε. Δηλαδή ναι μεν στην αρχή μάθαιναν την αρχαία Ελληνική φιλοσοφία από Έλληνες δασκάλους σε όλο της το μεγαλείο, όμως μετά επειδή έτσι τους υπαγόρευε το ιουδαιοχριστιανικό δόγμα, το δίδασκαν παρερμηνεύοντάς το. Φυσικά και η προτροπή που τους απήυθυνε ο Ιουλιανός προς συμμόρφωσής τους ήταν καθόλα αντρίκια και τίμια. Τους είπε λοιπόν ότι εφόσον δεν έχουν την διάθεση ή την ικανότητα να διδάσκουν σωστά τα κείμενα της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας, να μην τα διδάξουν καθόλου και να ασχοληθούν με αυτό που γνωρίζουν καλύτερα... Δηλαδή την απαγγελία της “αγίας γραφής”. Που είναι λοιπόν το κακό; Ποιό όφελος θα είχε δια την ανθρωπότητα η μείξη αυτών των δύο τόσο διαφορετικών κοσμοαντιλήψεων, που θα γινότανε μέσω της λαθεμένης διδασκαλίας των αρχαίων κειμένων; Την απάντηση ας την επεξεργαστούμε προς το παρόν...

Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι οι αποφάσεις του Ιουλιανού να φορολογήσει την εκκλησία και να τους απαγορεύσει την διδασκαλία - παρερμήνευση των αρχαίων Ελληνικών κειμένων εξόργισε τους απανταχού θερμοκέφαλους χριστιανούς της εποχής. Με τις “ευλογίες” των “αντιπροσώπων” του θεού επειδόθηκαν σε λεηλασίες πάλι των αρχαίων ιερών, (όπως όταν έκαψαν τον ναό του Απόλλωνα στην Δάφνη της Αντιόχειας) διατάρασαν την κοινωνική γαλήνη και σχεδίαζαν μέσω των “προσευχών” τους την εξόντωσή του. Να λοιπόν πως έμεινε στην ιστορία ο τίτλος του παραβάτη!!! Μα είναι δυνατόν να φέρεις Ιουλιανέ τόσα μεγάλα δεινά στην εκκλησία και να μην θεωρηθείς κακούργος;;; Αντικειμενικά όλες του οι ενέργειες δείχνουν άνθρωπο βαθυστόχαστο και με διάθεση να δημιουργήσει. Τα όποια αποδεδειγμένα ιστορικά κείμενα που διεσώθησαν παραμένουν αδιάψευστος μάρτυρας...

Τα εν λόγω τεκτενόμενα διαδραματίζονται πλέον στην Αντιόχεια. Εκεί μετακόμισε ώστε να προετοιμάσει κατάλληλα τον στρατό δια την επικείμενη επίθεση στην Περσία, και εκεί βρήκε την μεγαλύτερη απαξίωση από πολλούς κατοίκους. Η πλυθησμιακή καταγραφή της εποχής αναφέρει ότι οι κάτοικοι ήταν μοιρασμένοι σε Έλληνες, Εβραίους και Χριστιανούς. Ήταν έκδηλη πλέον η απογοήτευσή του από την συμπεριφορά μερίδας πολιτών και έγραψε τα βιβλία “κατα Γαλλιλέων” και τον “Μισοπώγωνα”. Μάλιστα τα ανάρτησε έξω από το ανάκτορο ώστε να διαβαστούν από όλο τον κόσμο. Την άνοιξη του 363 εισέβαλε στην Περσία με πολυάριθμο στρατό. Μετά από νικηφόρες μάχες έφθασε μέχρι τον Κτησιφώντα. Ο θάνατός του τον Ιούνιο του 363 βύθισε σε θλίψη όλους αυτούς που πίστευαν σε μία νέα πολιτισμική άνοιξη. Οι απόψεις διήσταντο ως προς τον τρόπο που σκοτώθηκε. Λέγεται ότι συνέβη είτε κατά την διάρκεια της μάχης που έδινε από Πέρσες, είτε από δολοφονία εκ των έσω με αυτουργό τον Άγιο Μερκούριο. Εξού και ο τιμητικός τίτλος... Πάντως η αλήθεια δεν μπορεί να κρύβεται μακριά. Αφού εξετάσουμε πρώτα το γεγονός ότι κανείς από το στρατόπεδο των Περσών δεν πήγε να εισπράξει την χρηματική αμοιβή που είχε θεσπίσει ο βασιλίας Σαπώρ, σε όποιον τον σκοτώσει, τότε κατα 99 % δεν προήλθε ο θανατός του από εχθρικό χέρι!!! Στον αντίποδα οι επεφημίες των χριστιανών με το άκουσμα του θανάτου του, η άμεση κινητοποιησή τους προς την καταστροφή των Ελληνικών ναών και η αγόρευση σε “άγιο” του στρατιώτη Μερκούριου, ο οποίος πιθανώς να ήταν στο επίλεκτο σώμα του Ιουλιανού, άρα πολεμούσε κοντά του, μας δηλώνουν πολλά... Τα τελευταία του λόγια τα παραθέτουμε χωρίς σχόλιο... “ Φίλοι μου σε καλή στιγμή με χάνετε τώρα που γυρίζω στο Σύμπαν. Φεύγω χωρίς λύπη γιατί από το χειρότερο πηγαίνω στο καλύτερο. Τίποτα από όσα έκανα δεν μου προξενεί λύπη. Ούτε όταν ζούσα στην σκιά, ούτε όταν ανέλαβα τον θρόνο. Διατήρησα την ψυχή μου αμόλυντη, κυβέρνησα με μετριοπάθεια και πολέμους δεν έκανα παρά μόνο άμα ήταν ανάγκη...”

Τώρα όσον αφορά την ερώτηση περί του οφέλους της ανθρωπότητας από την μείξη των δύο κοσμοαντιλήψεων, η απάντηση, μας δίδεται απλόχερα αν κοιτάξουμε γύρω μας σήμερα. Όλα αυτά που δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει ο φιλόσοφος βασιλιάς λόγω του πρόωρου θανάτου του, αναγνωρίζουμε τις επιπτώσεις σήμερα στην καθημερινότητά μας. Η εν λόγω μείξη, που υπήρξε από την νικηφόρα επέλαση των θρησκευτικών δογμάτων, έφερε τους εντελταμένους ιστορικούς να “γεννούν” την συνέχεια του φωτοδότη αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού μέσω του χριστιανικού δόγματος. Η αμάθεια μας και η αποχαύνωση, μας έφεραν σε σημείο ναι μεν να νιώθουμε ρίγος από τα σπουδαία κατορθώματα του Λεωνίδα, του Μ. Αλεξάνδρου και πολλών άλλων, αλλά από την άλλη να τους υβρίζουμε ως ειδωλολάτρες!!! Η έντονη διαφθορά που υπάρχει σήμερα, υπήρχε σε αντίστοιχη ανάπτυξη και από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Ήταν αυτό το είδος πολιτισμού που προσπαθούσαν να εμποδίσουν οι απανταχού φιλόσοφοι του αρχαίου κόσμου. Εδώ ταιριάζει και η απάντησή μας σε ένα χριστιανό του 1ου αιώνα, που υπεραμύνθηκε την ταχύτατη διάδοση της θρησκείας στην θεία δύναμη.

Εάν λοιπόν η ταχύτατη διάδοση οφείλεται στην θεία δύναμη, την εποχή που υπήρχε ανάλογη εκρηκτική ανάπτυξη και εδραίωση της διαφθοράς, τότε καταλαβαίνουμε ότι:

• 
  
• η πλειοψηφία του κόσμου που ασπάστηκε το δόγμα ήταν ως επι το πλείστον οι διεφθαρμένοι και οι απελπισμένοι από την πολιτική που πρέσβευαν κάποιοι αυτοκράτορες της εποχής και
  
• ότι εκείνη η “θεία” δύναμη που επέβαλλε τα θρησκευτικά δόγματα δεν αντιπροσώπευε κάτι το αγνό και το μοναδικό, αλλά κάτι το διεφθαρμένο.

- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



Πηγές:

• 
  
  
• Ιουλιανός – Μισοπώγων/Κατά Χριστιανών
  
• Λιβάνιος - Υπέρ των Ελληνικών Ιερών
  
• Βαρδίκος - Εμείς οι Έλληνες (ΡωμαιοΒυζαντινοκρατία) εκδόσεις «Άττικα»
  
• Δαυλός – Τεύχη 179, 232.
  
• Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «Ήλιος»
  
• http://www.freehellenes.org/keimena/merkourios/merkourios.htm
  
• TLG Project - Perseus
  
• Ιουλιανός ο μέγας Ελληνιστής του Δημ. Αετουδάκη
  
• Πολιτική Θεολογία και Ιουλιανός του Αλεξ. Μήτσιου, εκδ. Ερωδιός.