Η Υπατία υπήρξε γυναίκα φαινόμενο, όχι μόνο της εποχής που έζησε, άλλα διαχρονικά. Πολλά έχουν γραφεί γύρω από τη ζωή της, αλλά ο καθένας ταιριάζει τα γεγονότα βάσει των δικών του πεποιθήσεων! Όμως αυτό δεν συνάγει με την αμερόληπτη και αντικειμενική εξιστόρηση της ζωής της και παράλληλα προσβάλλει την μνήμη της. Η πραγματικότητα είναι ότι πολύ λίγες λεπτομέρειες έχουν σωθεί οπότε πρέπει να πορευτούμε και να εξάγουμε τα όποια συμπεράσματα βάσει αυτών.

Η ακριβής ημερομηνία γέννησής της δεν είναι γνωστή, αλλά εικάζεται κάπου ανάμεσα στο 360 - 370 με πιθανότερη το 364-5 στην Αλεξάνδρεια. Είχε πατέρα τον Θέωνα, ένα διακεκριμένο φιλόσοφο, μαθηματικό και αστρονόμο. Αναφέρεται ότι ήταν μέλος του μουσείου της πόλης και κατείχε την φιλοσοφική έδρα, τίτλοι διόλου ευκαταφρόνητοι, αν αναλογιστούμε ότι τους εν λόγω τίτλους τους έδινε απευθείας ο Φαραώ στους διανοούμενους της πόλης, οι οποίοι ήταν ως επί το πλείστον Έλληνες! Ο Θέωνας ασχολήθηκε περισσότερο με την αστρονομία και τα μαθηματικά και όχι τόσο με την φιλοσοφία. Προέβλεψε την έκλειψη της Σελήνης το 364, ενώ υπήρξε θαυμάσιος σχολιαστής, των έργων του Ευκλείδη και Πτολεμαίου, αλλά και θαυμαστής τους, γράφοντας σχόλια στα δεκατρία βιβλία της Αλμαγέστης, έγραψε τα Δεδομένα, τα Οπτικά και τα στοιχεία του Ευκλείδη διασκευασμένα δια μαθητές. Η σύντομη αναφορά στον Θέωνα είχε σκοπό να αναδειχθεί το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε η Υπατία, και να κατανοήσουμε καλύτερα τον περιγυρό της, αφού ως γνωστόν ο πατέρας της υπήρξε στην αρχή παιδαγωγός της και μετέπειτα και συνεργάτης της.

Στο περιβάλλον αυτό λοιπόν γαλουχήθηκε η Υπατία, μεγαλώνοντας δηλαδή με τα αρχαιοελληνικά ιδανικά και αξίες που δεν ήταν άλλες από την εξερεύνηση προς την αλήθεια και την μάθηση δια τα ουράνια αλλά και δια τα γήινα. Όλοι οι συγγραφείς αναφέρονται με κολακευτικά σχόλια προς το πρόσωπό της. Ήταν ιδιαίτερα σεμνή αλλά και όμορφη, είχε λόγο μελωδικό, ακέραιο χαρακτήρα και κυκλοφορούσε στην Αλεξάνδρεία με τον φιλοσοφικό μανδύα, τον τρίβωνα. Έδινε διαλλέξεις στην οικία της αλλά και σε δημόσιους χώρους, ενώ πολλοί ήταν εκείνοι που ερχόταν από μακρινές πόλεις δια να την ακούσουν. Με τον καιρό απέκτησε τόση μεγάλη φήμη, που και δημόσιοι αξιωματούχοι ζητούσαν τις συμβουλές της! Πέραν των σπουδών της στην Αλεξάνδρεια διδάχθηκε και στις νεοπλατωνικές σχολές των Αθηνών. Μετά τον θάνατο του πατέρα της, της δόθηκε η φιλοσοφική έδρα. Πολλά ήταν τα έργα της αλλά δυστυχώς διεσώθησαν μόνο κάποιοι τίτλοι της. Είχε γράψει σχόλια στον Απολλώνιο τον Περγαίο, στον Διόφαντο (τον πιο δυσνόητο μαθηματικό), ένα έργο της είχε τίτλο Αστρονομικός Κaνών, ενώ φέρεται ότι αναθεώρησε και γραπτά του Πτολεμαίου! Τούτο συμπεραίνεται από το τρίτο βιβλίο της Αλμαγέστης στο οποίο υπήρχε το εξής σχόλιο: “ Σχόλια του Αλεξανδρινού Θέωνος εις το τρίτο βιβλίο του Πτολεμαίου, Αλμαγέστης, έκδοσις αναθεωρημένη υπό της θυγατρός μου φιλοσόφου Υπατίας”. Η ευρυμάθεια και η πολυμάθεια της είναι γεγονότα αδιαμφισβήτητα. Χαρακτηριστικό αποτέλεσμα της διδασκαλίας ήταν η γνώση του Συνέσιου (φαίνεται μέσα από τις επιστολές του) να κατασκευάσει ένα αστρολάβο. Ήταν ανοικτή στο να διδάξει σε οποιοδήποτε αφού άλλωστε είχε μαθητές από όλα τα κοινωνικά στρώματα, δηλ. Εθνικούς, Χριστιανούς, Εβραίους κ.α, (αλλά μόνο οι επιστολές κάποιων μαθητών της που ασπάσθηκαν τον χριστιανισμό σώθηκαν!) Αυτό δεν ήταν περίεργο την εποχή εκείνη, αφού άλλωστε έχουμε και το παράδειγμα του Λιβανίου και άλλων φιλοσόφων που δίδαξαν και σε μαθητές διαφορετικών πεποιθήσεων. Άλλωστε πως θα ήταν δυνατό να μάθουν την ρητορική (δια να μπορούν να πείθουν με το λόγο πριν αρχίσουν να σφάζουν τους αλλόθρησκους) οι χριστιανοί της εποχής και οι εβραίοι εαν δεν την διδασκόταν από αυτούς που την επινόησαν;

Το δυσάρεστο όμως ήταν ότι έπρεπε η Υπατία να ζήσει σε μια εποχή και σε μια πόλη που την διέκριναν οι συγκρούσεις φανατικών θρησκόληπτων! Μια πόλη η οποία είχε γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της μόρφωσης, με κτίρια εντυπωσιακά (όπως το Σεράπειο) και με μια μοναδική στο κόσμο βιβλιοθήκη, μαστιζόταν από φανατικά κατευθυνόμενα ποίμνια, που άρχιζαν να την μαραζώνουν! Οι συγκρούσεις χριστιανών και εβραίων ήταν σφοδρές, όλα όμως γινόταν δια το ποιός θα καταλάβει περισσότερη εξουσία! Ο χριστιανισμός είχε ήδη αναγνωριστεί ως επίσημη θρησκεία από τους Ρωμαίους και προσπαθούσε δια την εξ΄ ολοκλήρου επικράτησή του και ο ιουδαϊσμός επεδίωκε την δική του αναγνώριση, όμως αυτό γινόταν πάντα με κτηνώδης σφαγές εκατέρωθεν, απόντος φυσικά του ορθού λόγου, ως συνηθιζόταν σε φανατικές λατρείες!!! Αντίθετα στο μέσον αυτού υπήρχαν οι φιλόσοφοι, οι ρήτορες και οι λοιποί επιστήμονες πρεσβευτές του Ελληνικού πνεύματος που προσπαθούσαν να το κρατήσουν ζωντανό και πολλές φορές δεχόταν την μήνι των δύο προαναφερθέτων παρατάξεων.

Από το 385 με την εκλογή του πατριάρχη Θεοφίλου και τα διατάγματα του Θεοδοσίου Α΄ άρχισε μια συστηματική δίωξη του ορθού λόγου και της επιστήμης στην Αλεξάνδρεια (δηλαδή του Ελληνισμού) με κορυφαία στιγμή του την επίθεση στο Σεράπειο το 391! Την επερχόμενη εξολόθρευση της γνώσης προσπάθησαν να αποσοβήσουν μια ομάδα Ελλήνων με αρχηγό τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Ολύμπιο και άλλους διδασκάλους, Αμμώνιος, Ελλάδιος, ο ποιητής Παλλάδας κ.α. Εν τέλλει μετά από αυτοκρατορικό διάταγμα και με τη βοήθεια του στρατού προς τους χριστιανούς, αναγκάσθηκαν να αποχωρήσουν οι Έλληνες, κατεδαφίσθηκε το Σεράπειο και οι θανόντες χριστιανοί ανακυρήχθηκαν μάρτυρες! Δεν έχει γραφεί κάποια επίθεση προς το πρόσωπό της την περίοδο αυτή διότι η θητεία του Συνεσίου (μαθητής της Υπατίας) ως επισκόπου επί Θεοφίλου και η μεγάλη αγάπη που της είχε, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο να μην διωχθεί και η Υπατία.

Η δίωξή της δεν άργησε όταν ανέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο ο ακόμα πιο φανατικός Κύριλλος! Κυνήγησε τους Νοβατιανούς, Εβραίους και τους Έλληνες εθνικούς! Δήμευσε περιουσίες έκλεισε ναούς και εκκλησίες και δεν δίστασε να στραφεί και εναντίων του έπαρχου Ορέστη, ο οποίος αν και βαπτίσθηκε χριστιανός ακούγωντας τις διαλλέξεις της Υπατίας άλλαξε πιστεύω!!! Έφθασε σε σημείο ο Κύριλλος να στείλει περίπου 500 μοναχούς και να τον χτυπήσουν λέγοντάς τον παγανιστή! Είχε δημιουργήσει ειδικό σώμα αποτελούμενο πάνω από 500 μοναχούς, τους παραβαλανέους, που τους χρησιμοποιούσε προς εκφοβισμό και όχι μόνο! Έντεχνα διέδιδε συκοφαντίες εναντίων της Υπατίας στον όχλο, επειδή φοβόταν τον αντίκτυπο που είχε στον κόσμο οι ομιλίες της!!! Μάλιστα μια μέρα πέρασε από το σπίτι της και θορυβήθηκε πολύ από το πλήθος που την παρακολουθούσε. Μετά από λίγο καιρό το 415 άγνωστο τάγμα μοναχών με αρχηγό τον αναγνώστη Πέτρο την έπιασαν έξω από το σπίτι της την έσυραν γυμνή μέχρι τον Κιναίρωνα, και αφού την κατέσχιζαν το σώμα της από όστρακα, την τεμάχισαν και την έκαυσαν!!! Βέβαια όπως συμβαίνει και στις μέρες μας, με τους έχοντες την εξουσία, είχε διενεργηθεί έρευνα αλλά δεν βρέθηκε κανένας ένοχος δια αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα!!! Απορώ πως ο ηθικός αυτουργός του εγκλήματος αυτού ονομάστηκε άγιος μετέπειτα και εορτάζεται έως τις μέρες μας;

Πολλά έχουν ειπωθεί δια την Υπατία από περίεργους κύκλους. Χριστιανή ειπώθηκε ότι ήταν, επειδή δεν βοήθησε τον Ολύμπιο στην επίθεση του Σεραπείου, και λόγω του ότι είχε αρκετούς χριστιανούς μαθητές, ενώ άλλοι έλεγαν ότι συμπαθούσε και υποστήριζε τους εβραίους και δια αυτό την επετέθησαν οι χριστιανοί και πολλά άλλα ανεύθυνα και συκοφαντικά.

Δια την αποστόμωση όλων αυτών που καπηλεύονται το όνομα της Υπατίας θα αναφέρω συγκεντρωτικά κάποια γεγονότα όπως:

• 
  
• Tα λόγια του χριστιανού Συνέσιου που το 412-13, στην κορύφωση των ανθελληνικών επιθέσεων, έστελνε επιστολές γεμάτες πικρία προς την Υπατία επειδή πλέον τον είχε ξεχάσει και δεν του απαντούσε!!!
  
• Ο έπαρχος Ορέστης αφού πλέον είχε ακούσει τις ομιλίες της έπαυσε να πηγαίνει στην εκκλησία και υποστήριζε την Υπατία.
  
• Η Υπατία είχε μαθητές που προερχόταν από παντού, αλλά λόγω των φανατικών διωγμών κατά των Ελλήνων που πρέσβευαν την γνώση, σώθηκαν μόνο οι επιστολές των μαθητών της που ήταν χριστιανοί! Δια αυτό είναι τουλάχιστον ανεύθυνο να ερμηνεύεται ως χριστιανή λόγω των διασωθέντων επιστολών των μαθητών της!
  
• Όλη της την ζωή την πέρασε φιλοσοφώντας, ερευνώντας, κυρίως στους αρχαιοελληνικούς χώρους της πόλης και ουδεμία απόδειξη υπάρχει ότι εθεάθει σε κάποια εκκλησία ή ότι δίδασκε πλησίον της χριστιανικής ή της εβραϊκής λατρείας θέματα!!!
  
• Η ανατροφή που πήρε από τον πατέρα της δέιχνει την οικογενειακή προσήλωση στα αρχαιελληνικά ιδεώδη.

Εδώ θα προσθέσω ότι όταν ένας άνθρωπος είναι άσπιλος και αμόλυντος είναι εύκολο κάποιος να τον φθονήσει. Έτσι λοιπόν και στην περίπτωση της Υπατίας λόγω ότι μέχρι και οι χριστιανοί της εποχής αναφέρουν τον αδαμάντινο χαρακτήρα της, δεν δύναται λοιπόν κάποιοι να την σπιλώσουν, με αποτέλεσμα να προσπαθούν να την οικιοποιήσουν!

Τα παραπάνω γεγονότα έχουν παρθεί από χριστιανούς συγγραφείς όπως ο Σωκρατής ο Σχολαστικός, ο Συνέσιος, ο Ησύχιος, και ο Μαλαλάς. Καλό θα ήταν κάποια στιγμή να διαπρέψει το δίκαιο και να καταργηθεί επιτέλους ο τίτλος του αγίου στον Κύριλλο, όπως συνέβη φέτος και η σιωπηρή κατάργηση της εκφώνησης των αναθεματισμών της Εκκλησίας μετά από 1221 χρόνια περίπου!!!
Αναμένουμε με αγωνία (εαν γίνει ποτέ) την μετάδοση της ταινίας με τίτλο “Αγορά” ελπίζοντας σε μια ρεαλιστική απόδοση των γεγονότων, ώστε να διδαχθούν κάτι και αυτοί οι οποίοι έχουν μαλώσει με τα βιβλία...



- ΙΑΣΩΝ (iason@mousaios.gr)



Πηγές:

• 
  
• Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου.
  
• Λεξικό Σουϊδά.
  
• Τ.L.G και Περσέας Βιβλιοθήκη.
  
• Υπατία η Αλεξανδρινή εκδ. Ενάλιος.
  
• Από τον Φίλλιπο στην Υπατία εκδ. Γεωργιάδης.
  
• Εμείς οι Έλληνες του Δ. Βαρδίκου εκδ. Άττικα.
  
• http://en.wikipedia.org/wiki/Hypatia