Σύμφωνα με τις παραδόσεις είναι φίλος, μαθητής, δάσκαλος, υιός ή απλά σύγχρονος του Ορφέα, τελικά όμως φαίνεται πως στην Αττική μυθική παράδοση ο Μουσαίος είναι το πρότυπο του μουσικού και κατά πάντων μιμητής του Ορφέως και του Ορφισμού, είχε λένε την ιδιότητα να θεραπεύει με την μουσική του τους αρρώστους, και ότι εισήγαγε στην Αττική τα Ελευσίνια μυστήρια. Από την αρχαιότητα ακόμη με το όνομά του κυκλοφορούσαν ποιήματα με έμπνευση μυστικιστική.

Η Ωγυγία μας λέει ότι στην αρχαιότητα υπήρχαν τέσσερις με το όνομα Μουσαίος.

Ο πρώτος ήταν υιός του Αντιφήμου, εγγονός του Ευφήμου, και ο Εύφημος του Εκφάντου ( Ο δε Έκφαντος του Κερκύωνος, τον οποίον εφόνευσε ο Θησέας). Ήταν Ελευσίνιος, μαθητής του Ορφέως και πατέρας του Ευμόλπου, ήκμασε δε κατά τον δεύτερο Κέκροπα (βασιλέας των Αθηνών, υιός του Ερεχθέα). Εις αυτόν διηγείται ο Ορφέας τα Αργοναυτικά, και άλλα θεολογικά.

Δεύτερος δε ήταν ο Θηβαίος υιός του Θαμύρα του Φιλάμμωνος, μελοποιός και ασματοποιός και έζησε λίγο πριν από τα Τρωϊκά.

Τρίτος δε ήταν ένας Εφέσιος εποποιός, ο οποίος άκμασε κατά την νιότη του κατά τους Σελευκίδες.

Τέταρτος (κατά το λεξικό Σουΐδα) ήταν φιλόσοφος άλλοι λένε Ελευσίνιος και άλλοι Θρακιώτης.

Ο δεύτερος ο Θάμυρις αποκαλούμενος ήταν υιός του Φιλάμμωνος και της Νύμφης Αργιόπης, θρακιώτης στο γένος και μαθητής του Λίνου. Ήταν τόσο καλός στην μουσική ώστε καυχιόταν ότι ήταν καλύτερος και από τις Μούσες, τελικά στην αναμέτρηση που δόθηκε στην Μεσσηνία πλησίον της πόλης Δωρίου καλουμένης αγωνίστηκε και νικήθηκε από τις Μούσες. Ως τιμωρία οι Μούσες τον ετύφλωσαν διότι αυτή ήταν και η συμφωνία, όποιος νικήσει να τιμωρήσει τον άλλον όπως θέλει. Αυτός ηττημένος πέταξε στον εκεί ποταμό την λύρα του, δια αυτόν τον λόγο ονομάστηκε και ο ποταμός Βα-λύρας (βάλω + λύρα). Άλλοι λένε ότι οι Μούσες του έκλεψαν και το μυαλό...

Η αλήθεια βέβαια ξεπροβάλλει και έδω με τον ίδιο τρόπο όπως σε όλη την Ελληνική Μυθολογία, αποβάλλωντας τα μυθολογικά - υπερβολικά στοιχεία τα οποία έβαλαν οι άνθρωποι της εποχής πιθανώς κατά την διάρκεια των διηγήσεών τους, όπως και οι ασματοποιοί και ποιητές της εποχής εν τω έργω τους. Ο Μουσαίος ο Θάμυρις ήταν μουσικός και ποιητής και ασχολιόταν με την μελέτη κατακόρων. Η παράδοση μας λέει ότι δήθεν τον τύφλωσαν αυτόν οι Μούσες, ενώ στην πραγματικότητα αυτός είχε αφιερωθεί εξολοκλήρου στην αναζήτηση της γνώσεως και της αλήθειας. Η αναζήτηση αυτή ίσως δημιούργησε ένα χαρακτήρα πιο εκκεντρικό ως προς τους υπόλοιπους ανθρώπους, οπότε και στην ποιητική γλώσσα έμεινε ως οτι αυτός “τρελάθηκε”. Αυτός λέγεται ότι ήταν ο όγδοος ή ο έκτος προ του Ομήρου Επικός ποιητής και ήταν αυτός ο οποίος είχε εύρει την Δωρική αρμονία. Ο Σοφοκλής έγραψε δια αυτόν τραγωδία η οποία δεν σώζεται στις μέρες μας. Ο πατέρας αυτού ο Φιλάμμων ζούσε περί του Παρνασσού, ήταν και αυτός μουσικός άριστος και λέγεται ότι αυτός επινόησε τον παρθενικό χορό, διδάσκοντας τις παρθένους πως να χορεύουν εν ρυθμώ μουσικής. Μερικοί λένε ότι πήρε και μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία.



- ΝΕΑΣ (neas@mousaios.gr)



Πηγές:
- Ωγυγία - Αθανάσιου Σταγειρίτου
- Pierre Grimal - Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής μυθολογίας