«

»

Mar 09

Τo γεωπολιτικό πόκερ και η διχοτόμηση της Ουκρανίας. Γράφει ο Σταύρος Λυγερός

obamaΤου Σταύρου Λυγερού
Tα γεγονότα στην Ουκρανία επιβε­βαιώνουν ότι ο Ψυχρός Πόλεμος μπορεί να μπή­κε στο ράφι, μπορεί να άλλαξε μορφή, αλλά δεν έγινε παρελθόν. Παρελ­θόν έγινε η ιδεολογική αντιπαράθεση Δύσης – Ανατολής, αλλά όχι και ο γεωπολιτικός αντα­γωνισμός. Οι Δυτικοί επεδίωκαν να κρατή­σουν, εάν ήταν δυνατόν εσαεί, τη Ρωσία στα γόνατα, όπως συνέβαινε επί Γέλτσιν. Με τη βοήθεια και των…
υψηλών τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και άλλων πρώτων υλών όμως, ο Πούτιν κατάφερε να ξαναστήσει την «Αρκούδα» στα πόδια της. Όταν, μάλιστα, ένιωσε ότι είναι αρκετά ισχυ­ρή, διεκδίκησε δυναμικά πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή σκηνή.

Οι Δυτικοί ποτέ δεν εγκατέλειψαν το σχέδιό τους να περικυκλώσουν γεωπολιτικά τη Ρω­σία ώστε να περιορίσουν το ρόλο της. Η επέ­κταση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη δημιούργησε θετικά για τη Δύση τετελεσμένα και στρίμωξε τη Μόσχα. Οι Αμε­ρικανοί όμως δεν τα πήγαν εξίσου καλά στην Κεντρική Ασία. Ο Πούτιν κατάφερε σε σημαντι­κό βαθμό να ανακτήσει τη γεωπολιτική επιρ­ροή στο μαλακό υπογάστριο της χώρας του.

Το κρίσιμο διακύβευμα σ’ αυτό τον υποφώσκοντα ανταγωνισμό ήταν ο έλεγχος της Ουκρανίας. Η φιλοδυτική «πορτοκαλί επανάσταση» ανέτρεψε το μετασοβιετικό φιλορωσικό καθεστώς, αλλά η οικονομι­κή κρίση, σε συνδυασμό με τις πιέσεις της Μόσχας, επανέφερε τη χώρα στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Η Ουκρανία όμως ήταν και παραμένει μια διχασμένη χώρα. Οι δυτι­κές και βορειοδυτικές επαρχίες διαπνέονται από αντιρωσισμό και είναι στραμμένες προς δυσμάς. Αντιθέτως οι πιο πλούσιες ανατο­λικές και νοτιοανατολικές επαρχίες είναι στραμμένες προς τη Ρωσία. Εκεί, άλλωστε, ο πληθυσμός είναι Ρώσοι και Ουκρανοί που κατά κανόνα θεωρούν τον εαυτό τους παρα­κλάδι του ρωσικού έθνους.

Το διεφθαρμένο και αυταρχικό καθεστώς του Γιανουκόβιτς τροφοδότησε τις αντι­δράσεις της άλλης Ουκρανίας. Οι αντιδρά­σεις προσέλαβαν διαστάσεις εξέγερσης όταν η εκλεγμένη κυβέρνηση αρνήθηκε να υπογράψει συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ. Αναμφίβολα, οι δυτικές υπηρεσίες έβαλαν ποικιλοτρόπως το χεράκι τους. Αναμφίβολα, τη βρώμικη δουλειά στην τελική φάση της εξέγερσης την έκαναν τα ένοπλα νεοναζί κο­μάντο. Η εξέγερση όμως δεν ήταν ένα στη­μένο πραξικόπημα. Απλώς αντανακλούσε τα «θέλω» της δυτικόφιλης Ουκρανίας.

Η ανατροπή του Γιανουκόβιτς και ο έλεγ­χος από τους αντιρώσους ακροδεξιούς κρί­σιμων τομέων του κράτους ήταν πρόκληση για τη Μόσχα. Αυτό όμως που έφερε τον κόμπο στο χτένι ήταν η σαφής πρόθεση του νέου καθεστώτος να προσδέσει την Ουκρα­νία στην ΕΕ επειδή θα δημιουργούσε τετε­λεσμένο. Ο Πούτιν είχε συνείδηση πως εάν δεν αντιδρούσε θα έχανε οριστικά την Ου­κρανία. Δεν μπορούσε, όπως στο παρελθόν, να ελπίζει σε μελλοντική νίκη των φιλορωσι­κών δυνάμεων.

Πρώτη απάντηση

Η αναίμακτη κατάληψη της γεωπολιτικά κρίσιμης Κριμαίας είναι η πρώτη απάντηση της Ρωσίας. Χωρίς την Κριμαία, η ρωσική παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα και πολύ περισσότερο στη Μεσόγειο θα συρρικνωνόταν δραματικά. Οι Δυτικοί αντιδρούν με υψηλούς τόνους, αλλά στην πραγματι­κότητα δεν έχουν άλλη επιλογή από το να αποδεχτούν τα τετελεσμένα. Για δεύτερη φορά (η πρώτη ήταν στη Γεωργία) έδρασαν τυχοδιωκτικά. Παραβίασαν τη συμφωνία της 21ης Φεβρουαρίου για συμβιβασμό του καθεστώτος Γιανουκόβιτς με τους εξεγερθέντες, πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν ανέξοδα να δημιουργήσουν θετικό γι’ αυ­τούς τετελεσμένο. Υποτίμησαν κραυγαλέα την αποφασιστικότητα της Μόσχας, ενώ δεν είχαν δυνατότητα να αποτρέψουν την αντί­δρασή της.

Αναμφίβολα, η Ρωσία παραβίασε τη διε­θνή νομιμότητα, αλλά οι σχετικές καταγγε­λίες των Δυτικών βρωμάνε υποκρισία. Όλα εκείνα για τα οποία κατηγορούν σήμερα τον Πούτιν τα έχουν κάνει και οι ίδιοι. Γιατί, άρα­γε, είναι δόγμα η ακεραιότητα της Ουκρα­νίας και δεν ήταν η ακεραιότητα της Γιου­γκοσλαβίας; Εξίσου κραυγαλέο είναι και το γεγονός ότι δεν δίστασαν να συμμαχήσουν με τους νεοναζί προκειμένου να προωθή­σουν τα σχέδιά τους.

Οι απειλές του Ομπάμα ότι θα απομονώσει τη Ρωσία και θα της επιβάλει οικονομικές κυρώσεις, το μόνο που καταδεικνύουν είναι η πολιτική αμηχανία και αδυναμία του. Οι Δυτικοί μπορούν να τη γρατσουνίσουν, αλλά το κόστος ειδικά για την Ευρώπη, θα είναι μεγαλύτερο. Υπενθυμίζουμε ότι η ΕΕ είναι πολύ εξαρτημένη από το ρωσικό αέριο. Εάν σταματούσε η ροή του, το πλήγμα για την καθημερινότητα αλλά και για τη βιομηχανι­κή παραγωγή, ειδικά της Γερμανίας θα ήταν καταλυτικό.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ο Πούτιν θα ωθήσει σε απόσχιση από το Κίεβο κι άλλες ανατολικές επαρχίες της Ουκρανίας, επιβάλ­λοντας μια διχοτόμηση που να ανταποκρίνεται σε γενικές γραμμές στον υφιστάμενο βαθύτερο ιδεολογικοπολιτικό διχασμό της. Οι διαδηλώσεις Ρώσων και φιλορώσων ήδη προετοιμάζουν πολιτικά το έδαφος και όλα δείχνουν ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Παραλλήλως η Μόσχα πιέζει οικονομικά το Κίεβο σταματώ­ντας την εκταμίευση του δανείου και καταρ­γώντας τις προνομιακές τιμές με τις οποίες προμήθευε φυσικό αέριο την Ουκρανία.

Για να αποφύγει την πτώχευση, το νέο καθεστώς ζητάει από τη Δύση οικονομική βοήθεια. Η ΕΕ και το ΔΝΤ θα δώσουν δάνεια, αλλά από τις πρώτες δηλώσεις προκύπτει η πρόθεσή τους να θέσουν σκληρούς όρους όπως π.χ. η απελευθέρωση της τιμής του αερίου. Εάν όμως τελικώς επιβληθούν τέ­τοια μέτρα, θα προκαλέσουν κοινωνικές αντιδράσεις, δεδομένου ότι κατά κανόνα οι Ουκρανοί επιβιώνουν με δυσκολία. Με άλλα λόγια το όνειρο του «δυτικού παραδείσου» θα θολώσει, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στο πολιτικό επίπεδο και για την ακρωτηριασμέ­νη Ουκρανία.

Επίκαιρα
Πηγή:  olympia.gr

Το είδαμε εδώ

Leave a Reply