«

»

Apr 24

Η διάλεξη του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή..

… περί των καμπυλών, του στυλοβάτου του Παρθενώνος και περί της αποστάσεως των κιόνων αυτού

Η εργασία αυτή του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της Αρχαιολογικής εταιρείας της Ελλάδας το 1937, κατά τον εορτασμό για τα 100 χρόνια της Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας. Με την ανακοίνωσή του αυτή καταρρίπτει τη θεωρία των αρχαιολόγων Penrose και Stevens που ισχυρίζονταν ότι οι καμπύλες του Παρθενώνος είναι παραβολές. Ο Καραθεοδωρή ισχυρίζεται, και πολύ σωστά, ότι οι καμπύλες αυτές είναι κύκλοι μεγάλης διαμέτρου.

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΜΠΥΛΩΝ ΤΟΥ ΣΤΥΛΟΒΑΤΟΥ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΚΙΟΝΩΝ ΑΥΤΟΥ
Υπό Κ. Καραθεοδωρή

1. Ο Penrose είναι ο πρώτος, όστις εδημοσίευσε ακριβή περιγραφή των καμπυλών του Παρθενώνος, έκτοτε δε εγένετο πολλή συζήτησις περί
του ζητήματος αν αι καμπύλαι αυταί είναι τυχαίαι ή αν ο αρχιτέκτων μετεχειρίσθη μαθηματικόν νόμον δια την κατασκευήν αυτών.
O Penrose εξέφρασε την γνώμην ότι αι καμπύλαι αυταί είναι παραβολαί και την αυτήν θεωρίαν αναπτύσσει εις πρόσφατο δημοσίευμα ο Αμερικανός αρχαιολόγος Gorham Phillips Stevens (Concernig the curvature of the steps of the Parthenon, Amer. Journ of Archaelogy 38 (1943) No 4). Ο τελευταίος ούτος στηριζόμενος επί τινών χωρίων του Βιτρουβίου εξηγεί σαφέστατα τον τρόπον της κατασκευής των καμπυλών τούτων.

Κατ΄ ουσίαν αι παρατηρήσεις και οι υπολογισμοί του Stevens είναι ορθοί, τούτο δεν εμποδίζει όμως να θεωρηθεί αδύνατον ότι ηθέλησεν ο αρχιτέκτων του Παρθενώνος να σχεδιάσει παραβολικάς καμπύλας, διότι η έννοια των κωνικών τομών εν γένει και της παραβολής ιδιαιτέρως είναι πολύ μεταγενέστερα του 5ου π.Χ. αιώνος.
Εάν λοιπόν θεωρήσουμε ότι και αι καμπύλαι των βαθμιδών του ναού είναι μαθηματικής φύσεως πρέπει να υποθέσωμεν ότι ο Ικτίνος είχε την πρόθεσιν να κατασκευάσει τας μόνας καμπύλας, τας οποίας εγνώριζον εις την εποχήν του δηλ. κύκλους πολύ μεγάλης διαμέτρου. Τοιούτοι κύκλοι δεν διαφέρουν ουδόλως εν τη πραγματικότητι των παραβολών τας οποίας εξετάζουν ο Penrose και ο Stevens.
Μάλιστα εάν θέλη κανείς να χαράξη τοιούτους κύκλους εν τω χώρω δεν υπάρχει άλλη μέθοδος χαράξεως εκείνης, την οποία περιγράφει ο Stevens στηριζόμενος επί του χωρίου του Βιτρουβίου το οποίο αναφέρει. Την αυτήν περίπου μέθοδον μεταχειρίζονται σήμερον οι μηχανικοί προς χάραξιν των κυκλικών καμπυλών των σιδηροδρομικών γραμμών.
Η μέθοδος αυτή προϋποθέτει την γνώσιν του εξής θεωρήματος της γεωμετρίας, το οποίο ευρίσκομεν εις το γ΄ βιβλίον των Στοιχείων του Ευκλείδου.

Συνέχεια ΕΔΩ!

Leave a Reply